Search by property

This page provides a simple browsing interface for finding entities described by a property and a named value. Other available search interfaces include the page property search, and the ask query builder.

List of results

• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/1811  + (སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་ཡུམ་བསྡུས་པའི་དོན་གཙོ་བོ་སོ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ནས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག)
• Dictionaries/sngas rgyas chos gzhung tshig mdzod/9005  + (སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྡེ་བདུན་ཏེ། རྒྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ། འབྲིང་ཚད་མ་རྣམ་ངེས། བསྡུས་པ་ཚད་མ་རིགས་ཐིགས། གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པ། འབྲེལ་བ་བརྟག་པ། རྒྱུད་གཞན་སྒྲུབ་པ། རྩོད་པ་རིགས་པ་བཅས་སོ། ཚིག་འདི་གསར་དུ་བཅོས་པ་ཡིན།)
• Dictionaries/sngas rgyas chos gzhung tshig mdzod/9000  + (སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གི་མཛད། རྟོག་གེའི་ཚིག་ … སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གི་མཛད། རྟོག་གེའི་ཚིག་དོན་བརྒྱད་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དོན་ཚན་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་ལེའུ་དང་། རང་དོན་གྱི་ལེའུ་དང་། སེལ་བ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་དོན་ལེའུ་དང་། དཔེ་བརྟག་པ་དང་། སུན་འབྱིན་བརྟག་པ་བཅས་ལེའུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚད་མའི་གཞུང་ཞིག ཚིག་འདི་གསར་དུ་བཅོས་པ་ཡིན།ཚད་མའི་གཞུང་ཞིག ཚིག་འདི་གསར་དུ་བཅོས་པ་ཡིན།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/7901  + (ཨ་བོ་དང་སྐྱ་བོ་ཞེས་པའི་བསྡུས་ཚིག་སྟེ།《བེའུ … ཨ་བོ་དང་སྐྱ་བོ་ཞེས་པའི་བསྡུས་ཚིག་སྟེ།《བེའུ་བུམ་སྔོན་པོའི་མིང་བརྡ་བཤད་པ》ལས། ཨ་སྐྱ་ནི་ཨ་བོ་སྐྱ་བོ་ཞེས་པ་སྟེ་མི་ནག་སྐྱ་བོའོ།། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན།《བེའུ་བུམ་སྔོན་པོ》ལས། ཡུང་ལུང་པའི་ཨ་སྐྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་བས། ཁམས་པ་ལུང་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེ་བ་ཡིན། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེ་བ་ཡིན། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/8912  + (ཨང་འགའ་རག་གི་བསྡུས་ཚིག)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1935  + (ཨོ་རྒྱན་པདྨའི་བོད་དུ་གྲགས་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཅིག … ཨོ་རྒྱན་པདྨའི་བོད་དུ་གྲགས་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཅིག་ནི། འགྲོ་དྲུག་དོན་མཛད་བརྒྱད་ལྔ་ཆེ་བ་མཛད། ལྷ་འདྲེ་བཏུལ་མཛད་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་མཛད། མདོ་རྒྱུད་བསྒྱུར་མཛད་འཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞི་མཛད། སྦྱོར་སྒྲོལ་གཉིས་མཛད་མནན་བསྲེག་འཕང་གསུམ་མཛད། དུས་བཞི་མཁྱེན་མཛད་བསྟན་ཞབས་གཏེར་སྐྱོང་མཛད། རྒྱ་བོད་དྲིན་ཆེན་གང་ལ་གང་འདུལ་མཛད། ཨོ་རྒྱན་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་མཛད་པ་འདི། སུས་བྲིས་པ་དང་མཐོང་ཐོས་གཞན་ལ་སྟོན། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་ཞེས་གསུངས་སོ།ག་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་ཞེས་གསུངས་སོ།)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1425  + (ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུཾ་ཞེས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ག … ཨོཾ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུཾ་ཞེས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་སྔགས། དེ་ལ་ཨོཾ་ནི། ཨ་དང་ཨོ་དང་མ་ཞེས་ཡི་གེ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་གཅིག དེ་གསུམ་ལས་ཨ་ནི་ལུས་ཞེས་པ་དང༌། ཨོ་ནི་ངག་ཞེས་པ། མ་ནི་ཡིད་ཅེས་པ། ཨོཾ་ནི་མཆོག་ཞེས་པའོ། མ་ཎི་ནི་ནོར་བུ་ཞེས་པ་དང་། པད་མེ་ནི་འཛིན་ཞེས་པ། ཧཱོུཾ་ནི་ཧ་ཨུ་ཨ་མ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་བཞི་བོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་གཅིག་དང་་བོད་སྐད་ལ་གཞི་ཚུགས་ཞེས་པའི་དོན།པ་གཅིག་དང་་བོད་སྐད་ལ་གཞི་ཚུགས་ཞེས་པའི་དོན།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/2903  + (（2）གསང་བ་བརྟོལ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། བཙན་པོ་ཡབ་ཀྱི་སྤུར་བ་ལམ་ན་མཁྱིད་ཅིང་བཞུགས་སྟེ་་་་་་སྟག་གི་ལོ་ལ་་་་་་ ཡབ་བཏོལ་བར་ལོ་ཅིག ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/5552  + (（2）ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་དོན་ཏེ། 《མངོན་བརྗོད་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག》ལས། ཡོ་ག་ཅག་གེ་ཐམས་ཅད་མིང་། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན། 《ཇོ་བོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར》ལས། ཇོ་བོ་ཡོ་གའི་འཁོར་བསྡུས་པ་དང་པོ་ལོ་ཆུང་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་གསུང་། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3476  + (（2）ཐོན་པའམ་སླེབས་པའི་དོན་ཏེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེ … （2）ཐོན་པའམ་སླེབས་པའི་དོན་ཏེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། འུང་ནས་མྱང་དབའས་མནོན་དང་གསུམ་གྱིས་ཚེས་པོང་ནག་སེང་ལས་ཕྲིན་གྱིས་སྤུ་རྒྱལ་སྟག་བུའི་སྙན་དུ་བོན་ནས། ཞེས་དང་། ཕག་གི་ཡུང་བ་སྣ་མན་ཆད་རྐོང་བྲེ་སྣར་ཡན་ཆད། བཙན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་བོན་ཏོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཙན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་བོན་ཏོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/2223  + (（2）དྲ་མ་དྲངས་ནི། དམག་དཔུང་གོ་ཧྲག་དྲངས་པ་ལ་ … （2）དྲ་མ་དྲངས་ནི། དམག་དཔུང་གོ་ཧྲག་དྲངས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། མདོ་སྨད་གྱི་དབྱར་འདུན་དབུ་ལེ་ལམ་ནག་དུ། བློན་ཁྲི་སྒྲ་དང་མང་རྩན་འཔན（འཕན）གང་དང་། བློན་མདོ་བཞེར་ལས་སྩོགས་པས་བསྡུས་སྟེ། ཏེའུ་ཅུར་དྲ་མ་དྲངས་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ེ། ཏེའུ་ཅུར་དྲ་མ་དྲངས་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/7547  + (（2）ན་བཟའ་ལའང་འཇུག་པར་སྣང་སྟེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། ན་བུན་ནི་ལྷ་ཡི་སྦུབས། འགེང་གང་ནི་ཀུན་ལ་དཔེན། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3919  + (（2）ན་བའི་ཞེ་ས་ལའང་འཇུག་སྟེ།《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》ལས། ཚེས་གསུམ་ནས་སྐུ་ཅུང་ཟད་མཉེལ་བའི་ཚུལ་བསྟན། ཚེས་བཅོ་ལྔའི་སྐྱ་རེངས་ཐ་མ་ལ་སྐུའི་བཀོད་པ་བསྡུས། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/7562  + (（2）ཕའི་སྤུན་མཆེད་ཁུ་བོའི་བུ་དང་མིང་པོའི་བུ་དབོན་གྱི་མིང་སྟེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། བཙན་པོ་སྦོན་ཁྲི་མང་སློན་མང་རྩན་མེར་ཀེ་ན་བཞུགས་ཕར་ལོ་གཅིག ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/6633  + (（2）བསྡུས་པའམ་འཐུ་བ་དང་བླངས་པ་སོགས་ལ་འཇུག་ས … （2）བསྡུས་པའམ་འཐུ་བ་དང་བླངས་པ་སོགས་ལ་འཇུག་སྟེ།《བརྡ་ཡིག་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན》ལས། ལྷོགས་པ་ནི་བསྡུས་པའམ་འཐུ་བ་དང་བླངས་པ་ལ་འཇུག ཅེས་གསུངས། དཔེར་ན།《འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད》ལས། དགེ་ཚུལ་རེ་ཞིག་མེ་ཏོག་དག་ལྷོགས་ལ་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་རིམས་ཤིག དེས་འཛེགས་པ་དང་མ་སྟེས་ཏེ་ལྷུང་ནས་ལག་པ་ཆག་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ེ་ལྷུང་ནས་ལག་པ་ཆག་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/2237  + (（2）བུ་ག་ཕུག་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་དེ།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། ལྕགས་ཀྱིས་ནི་མ་དྲལ་ན། སྨྱུག་གིས་ནི་རེ་མྱི་ཕུགས། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/445  + (（2）བྱ་གདང་སྟེ།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། བྱ་འིས་ནི་ཞུ་ཕུབ་ན། ལ་པྱི་ནི་གདངས་སུ་དྲོ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/5940  + (（2）བྱ་བ་རྣམས་བསྡུས་པ་སོགས་ལ་འཇུག་སྟེ། 《དབྱ … （2）བྱ་བ་རྣམས་བསྡུས་པ་སོགས་ལ་འཇུག་སྟེ། 《དབྱངས་ཅན་དགའ་བློའི་བརྡ་དཀྲོལ》ལས། རྟུལ་བ་ནི་བརྩོན་པའམ་ཡང་ན་བྱ་བ་རྣམས་བསྡུས་པ་ལ་འཇུག ཅེས་དང་། 《བརྡ་ཡིག་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན》ལས། རྟུལ་བ་ནི་རྩོལ་བ། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན། 《འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད》ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ལྷས་བྱིན་ཁྱོད་དགེ་འདུན་མཐུན་པ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྟུལ་བར་མ་བྱེད་ཅིག རྟུལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ངོ་།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།་ནི་རྩོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ངོ་།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/441  + (（2）ལྟོ་བའི་མིང་ཡིན་པར་གསུངས་པའང་ཡོད་དེ།《བརྡ་གསར་རྙིང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གསར་བུའི་བློ་གྲོས་སྐྱེད་བྱེད》ལས། གཏོས་ནི་ལྟོ་བ་བཏུས་ནི་བསྡུས།། ཞེས་བྱུང་ངོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/6162  + (（2）ས་གནས་གཙང་ངམ་གཞིས་ཀ་རྩེའི་མིང་སྟེ། དཔེར་ན། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》ལས། དབོན་ད་རྒྱལ་དང་བློན་རྩེ་ཁྲི་འབྲིང་གིས་རྩང་གྱི་གླིང་ཀར་ཚལ་དུ་བསྡུས་ཏེ་རྩང་ཆེན་ཕོའི་ཁྲམ་དམར་པོ་བཏབ་ཕ་དང་། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3109  + (（3）བསྡུས་པའམ་འཇམ་པའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ།《བརྡ་སྤྲོད་དཔག་བསམ་ལྗོན་པའི་སྙེ་མ》ལས། བསྡུས་པ་འཇམ་པར་བརྡུལ་བ་ཟེར། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/1672  + (（3）མང་པོ་ལས་ཉུང་ངུར་བསྡུས་པ་བཅས་ལ་འཇུག་སྟེ … （3）མང་པོ་ལས་ཉུང་ངུར་བསྡུས་པ་བཅས་ལ་འཇུག་སྟེ།《དབྱངས་ཅན་དགའ་བློའི་གསུང་འབུམ》ལས། སྤྱིར་ཐུན་ཞེས་པ་ཆ་ཤས་ལ་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན། མཚན་ཐུན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དུམ་བུར་བཅད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྨན་ཐུན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་མང་པོ་ལས་ཉུང་ངུར་བསྡུས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྟོང་ཐུན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།་འཇུག་པ་ནི་སྟོང་ཐུན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/2238  + (（3）མིང་པོའམ་གཅེན་པོ་ལའང་འཇུག་སྟེ།《འདུལ་བའི … （3）མིང་པོའམ་གཅེན་པོ་ལའང་འཇུག་སྟེ།《འདུལ་བའི་གླེང་འབུམ་གྱི་མིང་བརྡའི་རྣམ་བཤད》ལས། དྲལ་པོ་ནི་མིང་པོའམ་ཕུ་བོའི་མིང་ངོ་།། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། བཙན་མོ་ཡང་ལིག་མྱི་རྷྱའི་སོ་ནམ་དང་བུ་སྲིད་མྱི་མཛད་ཆིང་ལོག་ཤིག་ན་བཞུགས་པར། འདིར་དྲལ་གྱི་སྙན་དུ་གདའ་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ིར་དྲལ་གྱི་སྙན་དུ་གདའ་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3370  + (（3）ཚུར་རྒོལ་བྱེད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ལས། ཤིང་པོ་བྱི་བའི་ནམ་ཀ་ཕན་ཕུན་ན། ཇིའུ་གིས་དམག་མང་པོ་ནགས་ཙལ་དང་འདྲ་བར་བཤམ་ནས་བསྡོས་ཏེ་བརྒལ་པ་ལས། ཅིའུ་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཐུབ་སྟེ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3325  + (（3）སྙིང་པོའམ་དོན་སྙིང་གི་དོན་ལ་འཇུག་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཇི་སྐད་དུ། མདོར་བསྡུས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི།། བསྟང་བས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་དང་།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)

• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1758  + (ལྷ་ས་དང་ཞོལ་ཟེར་བའི་བསྡུས་མིང་།)

• Dictionaries/chos rnam kun btus/9920  + ("ལུགས་སོ་སོའི་མིང་། ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤའི་ལུག … "ལུགས་སོ་སོའི་མིང་།</br>ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤའི་ལུགས།</br>ས་སྐྱ་པའི་ལུགས།</br>ཙན་དན་ཇོ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལུགས</br>ཕུག་པའི་ལུགས</br>གཡུང་སྟོན་དང་སྟག་ལོའི་ལུགས</br>མཚུར་ཕུའི་ལུགས</br>རྩིས་ཀུན་བཏུས་པའི་རྒྱས་འགྲེལ་ལུཊ</br>བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱི་ལུགས</br>ཊཱིཀ་ཆེན་དེ་ཉིད་སྣང་བའི་ལུཊ</br>རྗེ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་གཏན་རྩིས་ལུཊཾ</br>གནས་བརྟེན་སྡེ་སྡེ་པའི་ལུགས"</br>"འཁྲུངས་ལོ། (སྤྱི་སྔོན་ལོ་ཚིཊ)</br>ཤིང་གླང 2216</br>ས་འབྲུག 2213</br>ཤིང་སྟག་1027</br>ལྕགས་སྤྲེལ 961</br>ཤིང་བྱི 957</br>ཤིང་བྱི 957</br>ཤིང་གླང 956</br>མེ་རྟ 915</br>མེ་རྟ 915</br>མེ་ཡོས 774</br>མེ་སྤྲེལ 625"</br>"སངས་རྒྱུས་ལོ། (སྤྱི་སྔོན་ལོ་ཚིཊ)</br>ས་ཕོག 2182</br>ཆུ་སྟག 2179</br>མེ་ཕག་994</br>ཤིང་རྟ 927</br>ས་ཕག 922</br>ས་ཁྱི 923</br>ས་ཕག 922</br>ལྕཊ་སྦྲུལ 880</br>ཆུ་རྟ 879"</br>"མྱ་ངན་འདས་ལོ། (སྤྱི་སྔོན་ལོ་ཚིཊ)</br>ཤིང་སྤྲེལ 2137</br>ས་བྱི 2133</br>ཆུ་བྱ 948</br>ལྕཊ་འབྲུག 881</br>ཆུ་ལུག 878</br>ཆུ་ལུག 878</br>ཤིང་སྤྲེལ 877</br>མེ་སྟག 835</br>མེ་སྟག 835</br>མེ་ཁྱི 695</br>མེ་འབྲུག 545"</br>བསྟན་བཅོས་བཅུ་གཅིག</br>1. རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས།</br>2. གསུང་རབ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ།</br>3. མངོན་རྟོགས་རྒྱུན།</br>4. ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ།</br>5. ས་བཅུ་པའི་རྣམ་བཤད།</br>6. དམིགས་བྱའི་རྐྱེན་བརྟག་པ།</br>7. ཉི་ཤུ་པ།</br>8. དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ།</br>9. ཆོས་མངོན་པར་ཀུན་ལས་བཏུས་པ།</br>10. ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ།</br>11. རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པ་བཅས་སོ། །པོ་བསྡུས་པ། 11. རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པ་བཅས་སོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3107  + ((1) གཡོབ་པ་དང་། བཏུལ་བའི་དོན་ཏེ།《ངག་སྒྲོན་ … (1) གཡོབ་པ་དང་། བཏུལ་བའི་དོན་ཏེ།《ངག་སྒྲོན་གྱི་འགྲེལ་པ》ལས། གཡབ་མོ་སོགས་བརྡུལ་བ་གཡོབ་པ་དང་བཏུལ་བའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དང་། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ 》ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅིག་ཅར་མྱེད་པའི་གནས་སུ་བསྡུས་ཏེ། སེམས་གཅིག་ཏུ་བརྡུལ་ཏེ་སྒོམ་པ་བཞིན་དུ་འབའ་ཤིག་སེམས་སོ།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།་བཞིན་དུ་འབའ་ཤིག་སེམས་སོ།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/2652  + ((1) ཕྱིས་དེ་ཞེས་པའི་དོན་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། 《བཀའ་གདམས་གཅེས་བསྡུས་ཀྱི་བཀའ་མིང》ལས། ཕྱིད་དེ་ནི་ཕྱིས་ཏེ། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན། 《ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་བང་མཛོད》ལས། ཚེ་ལ་ལོང་མེད་ཡུན་རིང་མི་སྡོད་ངེས། ། འཇིག་རྟེན་ལྟོ་རྒྱབ་སྤྲད་ཀྱང་ཕྱིད་དེ་མཆིས། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3025  + ((1) བསྡུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། 《བརྡ་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་གཞག་བློ་གསལ་ཡིད་འཕྲོག》ལས། བཟླུམས་པ་ཆུ་ལོན་ཀ་ཅ་ལ ། ། བསྡུས་པ་ཆུ་རགས་དངོས་པོ་ཟེར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དང་།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3084  + ((1) བསྡུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ།《དཔེ་ཆོས་རིན་ཆེན་སྤུངས་པའི་བརྡ་དཀྲོལ》ལས། བརྟུལ་ནི་བསྡུས་ཞེས་པའི་བརྡ་རྙིང་ངོ་།། ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན།《འདུལ་བ་ལུང་རྣམ་འབྱེད》ལས། གདིང་བ་རྙིང་བ་དེ་དག་བརྟུལ་ཅིང་སྤྲུགས་ནས་བཏིང་ཞིང་བསྐམས་ཏེ་རྩིག་པ་ལ་མི་རེག་པར་མཛད། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/Brda dkrol gser gyi me long/3890  + ((1) ཞལ་ཅེའམ་གྱོད་བཤད་པ་སྟེ།《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང》ལས། བློན་ཆེ་བཙན་སྙས། འདུན་མ་དབུ་རུ་ཤོད་ཀྱི་རེ་སྐམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། ཁུ་འདུས་ཙན་དང་། རྔེགས་ཁྱི་མ་རེ་དང་། འ་ཞ་གསུམ་མཆིད་ཤགས་འཚལ་ཤིང་། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།)
• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/100  + ((3) གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་རྒྱུད་སྡེ་ཞིག་གི་བསྡུས་མིང་སྟེ། རྒྱས་པར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་རྒྱུད་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་པ། ཤྲི་སེདྷ་ཀ་ལ་དང་། བཻ་རོ་ཙ་ནས་བསྒྱུར་བ།)
• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/5466  + ((པརཱམིཏཿ)1.ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྒྲུབ་པའི་བསླབ་བྱ་གང་ཞིག་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ལྡན་ཕྱིན་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པའི་སེམས་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་དགེ་བ་ཀུན་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཕ་མཐར་སོན་པའོ།།)
• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/2713  + ((ལོཀཿ)སྣོད་འཇིག་པ་ལ་བཅུད་འཁྲུལ་བ་བརྟེན་པས་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱི་སྣོད་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ལྷུན་པོ་ཉི་ཟླ་དང་བཅས་པ་དང་། ནང་བཅུད་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ།། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་སྐྱེ་འགྲོ་དང་། འགྲོ་རྟེན། གནས་རྟེན། སྲིད་པ་བཅས་སོ།།)
• Dictionaries/bod rgya nang don rig pai tshig mdzod/3189  + ((སམཱཔཏྟི:)བསམ་གཏན་གྱི་སས་བསྡུས་པའི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའམ་སེམས་སེམས་བྱུང་དམིགས་པ་ལ་ཆ་མཉམ་དུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ།)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/10105  + (1. གཞལ་ཡས་ཁང་གདན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ། 2. མངོ … 1. གཞལ་ཡས་ཁང་གདན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ།</br>2. མངོན་བྱང་ལྔས་གཙོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་བསྐྱེད་པ།</br>3. ཡུམ་གྱི་མཁར་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་ནས་འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག</br>4. དེར་རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་བཅུག་སྟེ་དབང་བསྐྱུར་བ།</br>5. གཙོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་ཞུ་བ་ལ་ཀླུས་བསྐུལ་བ།</br>6. སླར་ཡང་ཆོ་ག་གསུམ་གྱིས་གཙོ་བོ་གཟུགས་སྐུར་བཞེངས་པ།</br>7. དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་བསྡུས་ཏེ་བསྐྱེད་ནས་འབྱིན་པ་ལས་རྒྱལ་མཆོག</br>8. ཡེ་ཤེས་པ་དགུག་གཞུག་བྱ་བ།</br>9. དབང་བསྐུར་བ།</br>10. རིགས་བདག་གིས་རྒྱས་བཏབ་པ།</br>11. རྡོ་རྗེ་བཞིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ།</br>12. ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཅས་སོ། །ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བཅས་སོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/9944  + (1. གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔའི་སློབ་གཉེར་ཐབས་ལམ་གསར་ … 1. གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔའི་སློབ་གཉེར་ཐབས་ལམ་གསར་དུ་གཏོད་པ།</br>2. སློབ་རྩོད་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤེལ་བའི་ལམ་སྲོལ་གཏོད་པ།</br>3. དགེ་རྒན་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཞིགས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གཏན་འཁེལ་གནང་ནས་དགེ་རྒན་སོ་སོའི་ཁྱད་ནུས་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ།</br>4. འཛིན་གྲྭ་བགོ་བའི་ལམ་ལུགས་གསར་ཏུ་གཏོད་ཅིང་། འཛིན་གྲྭ་སོ་སོའི་སློབ་ཡུན་གྱི་ལོ་ཚད་གཏན་འཁེལ་གནང་བ།</br>5. ལོ་གཅིག་གམ་སློབ་དུས་སོ་སོའི་ཆོས་ཐོག་གི་སློབ་ཚན་ནང་དོན་གཏན་འབེབས་གནང་བ།</br>6. འཛིན་གྲྭ་ཕན་ཚུན་གཏུགས་རེས་(འགྲན་བསྡུར་)བྱས་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་དུ་གཏོད་པ།</br>7. ཆོས་ཐོག་སྐབས་བགྲོ་གླེང་གཙོ་བོ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཞར་བྱུང་། ཆོས་མཚམས་སྐབས་སློབ་ཁྲིད་གཙོ་བོ་དང་བགྲོ་གླེང་ཞར་བྱུང་བྱ་རྒྱུའི་སྲོལ་གཏོད་པ།</br>8. སློབ་གཉེར་ལེགས་གྲས་རྣམས་རང་མོས་ཐོག་དགོན་པ་གཞན་དང་གྲྭ་ཚང་གཞན་ལ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་འགྲོ་བའི་སྲོལ་གསར་དུ་གཏོད་པ།</br>9. སློབ་གཉེར་ཐོན་པའི་རིགས་ལ་སློབ་གཉེར་གྱི་སྦྱངས་འབྲས་ལེགས་ཉེས་ལ་གཞིགས་ནས་མཚན་གནས་སྤྲོད་པའི་སྲོལ་གཏོད་པ།</br>10. ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་བསྡུས་པའི་《བསྡུས་གྲྭ》ཤ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གསར་རྩོམ་མཛད་ཅིང་ དེ་ལྟར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་གནང་བ།</br>11. མཚན་ཉིད་རྩོད་སྐབས་ཀྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་འདེབས་ཚུལ་དང་། རྩོད་གླེང་བ།ཏོང་མཁན་གྱིས་འཛིན་གྲྭའི་དབུས་སུ་ལངས་ཏེ་ཐོག་མར་ཁས་ལེན་བཟུང་མཁན་ལ་གུས་འདུད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ། གཟན་སྐྱུར་འབེབས་ནས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བགྲོ་གླེང་འགོ་ཚུགས་པའི་དྷི་སྐད་གཏོང་བ་དང་། དེ་ནས་གཟན་སྐེད་པར་དཀྲིས་ཏེ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་གཞུང་ལས་འཕྲོས་པའི་ཁས་ལེན་དྲི་བ་དང་། ཐལ་འགྱུར་འཕེན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ལག་པས་ཐལ་མོ་རྡེབ་པ། ཁྱབ་མཐའ་འགོད་པ། རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ། འཁོར་གསུམ་བསྐོར་བ་སོགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཁས་ལེན་དང་མཚན་ཉིད་རྩོད་པའི་ཐ་སྙད་དང་བྱ་ཐབས་བཅས་པའི་ངོ་མཚར་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སློབ་གཉེར་སྲོལ་ལམ་ཞིག་གཏོད་གནང་སྟབས་བོད་ཀྱི་གདན་ས་ཁག་ཏུ་ཁོང་གི་སྲོལ་གཏོད་དེ་དར་ཁྱབ་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་བ་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཡང་ཁོང་གི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན།གས་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན།)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1505  + (1. དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་བཀུག་པ་དང་། 2. སྐྲད་པ་དང་། 3. དབྱེ་བ་དང་། 4. ལྐུག་པ་དང་། 5. སྨྱོ་འབོགས་དང་། 6. བསད་པ་དང་། 7. མནན་པ་བདུན་ནོ།)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/10240  + (1. དུས་དེ་ཙ་ན་ཚན་བཅུ་སྡེ་བཅུ་ལེགས་པའི་ཁྲིམ … 1. དུས་དེ་ཙ་ན་ཚན་བཅུ་སྡེ་བཅུ་ལེགས་པའི་ཁྲིམས་ཆོས་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཆིངས་བྱས།།</br>2. ཞལ་མཆུ་རྣམ་པ་ལྔས་ནང་གི་འཁོན་སྦྱངས།</br>3. དམག་རྣམ་པ་ལྔས་ཕྱིའི་དགྲ་འདུལ།</br>4. གོ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནང་གི་སྲོག་སྐྱབས།</br>5. ཚིག་དྲུག་དྲུག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གིས་བོད་བདེ་ལ་བཀོད།</br>6. བླའི་རྐྱེན་དྲུག་གིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད།</br>7. འབྲོག་ཐུལ་གྱིས་བགོས།</br>8. ཞིང་ཐེ་གུས་བཅལ།</br>9. གུང་བློན་ཆེན་པོ་བ་བདུན་གྱིས་རིང་ལ། ཆུ་ལ་གྲུ་བཙུགས། ལ་ལ་ལབ་རྩིས་བརྩིགས། དམག་མིའི་དཔོན་བསྡུས།</br>10. མཐའི་རྒྱ་དྲུག་བཏུལ་ནས་བོད་ཀྱི་སྟོང་སྐྱེད།</br>11. བཀའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནན་བསྡོམས།</br>12. རྗེའི་བཀའ་བསྩལ་ལ་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས། འབངས་ཀྱི་མཆིད་ཚིག་ལ་གྲོས་ཀྱི་སྤུན་བྱ་བགྱིས་པ་བཅས་སོ།</br>དེ་ལ་ཚན་བཅུ་ནི། བོད་རུ་རེ་རེ་ན་ཡུལ་དཔོན་ཚན་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་བྱ། སྡེ་བཅུ་ནི། བོད་རུ་རེ་རེ་ལ་སྡེ་བརྒྱད་བརྒྱད། སྟོང་བུ་ཆུང་དང་དགུ། སྐུ་སྲུང་རེ་རེ་དང་བཅུའོ། །་བུ་ཆུང་དང་དགུ། སྐུ་སྲུང་རེ་རེ་དང་བཅུའོ། །)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1315  + (1. བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྲི་ཡ། 2. སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ … 1. བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྲི་ཡ། 2. སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཨུ་པ། 3. རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཡོ་ག་སྟེ་སྔགས་ཕྱི་པ་རྒྱུད་གསུམ། 4. ཕ་རྒྱུད་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ (མ་ཧཱ་ཡོ་ག་）5. མ་རྒྱུད་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་ཨ་ནུ་ཡོ་ག 6. གཉིས་མེད་རྒྱུད་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་སྟེ་གསང་སྔགས་ནང་རྒྱུད་གསུམ་དང་རྒྱུད་སྡེ་དྲུག་གོ གསར་མ་བ་དག་མདོ་སྡེ་རྟོག་པའི་རྒྱུད། བྱ་རྒྱུད། སྤྱོད་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད། རྣལ་འབྱོར་གསང་མཐའི་རྒྱུད་དང་དྲུག་སྟེ་བདེ་མཆོག་བསྡུས་རྒྱུད་ནས་བཤད་དོ།ང་དྲུག་སྟེ་བདེ་མཆོག་བསྡུས་རྒྱུད་ནས་བཤད་དོ།)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1835  + (1. མདོའི་སྡེ། 2. དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ། … 1. མདོའི་སྡེ། 2. དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ། 3. ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ། 4. ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ། 5. ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ། 6. ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ། 7. རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ 8. གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྡེ་བརྒྱད་དང་། 9. གླེང་གཞི་དང་རྟོགས་བརྗོད་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་སྐྱེས་རབས་དང་བཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1990  + (1. མདོའི་སྡེ། 2. དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ། … 1. མདོའི་སྡེ། 2. དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ། 3. ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ། 4. ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ། 5. ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ། 6. གླེང་གཞིའི་སྡེ། 7. རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ། 8. དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ། 9. སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྡེ། 10. ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ། 11. རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ། 12. གཏན་ལ་ཕབ་པ་བསྟན་པའི་སྡེ་རྣམས་སོ། མདོར་བསྡུས་ན་ཚིག་ལྷུག་པར་གསུངས་པ་མདོ་སྡེ། མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུ་དང་། མཐའ་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསལ་བར་བསྟན་པ་དབྱངས་སུ་བསྙེད་པའི་སྡེ་དང༌། གང་ཟག་གི་དེ་ལྟར་ལས་འདི་བྱས་པས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདི་ཐོབ་པ་དང་། མ་འོངས་ན་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཅེས་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ། གཞུང་ཐམས་ཅད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ ། ཡི་རང་ནས་གསུངས་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ། གླེང་གཞི་ཡུལ་གང་དུ་གང་ཟག་གི་ལྟུང་བ་གང་བྱུང་བ་དགག་པའི་བསླབ་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པ་གླེང་གཞིའི་སྡེ། དཔེ་དང་དོན་དུ་བཅས་ནས་སྐྱེས་རབས་བསྟན་པ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྡེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བར་སྟོན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ། ཉན་ཐོས་དང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟོན་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་སོགས་སོ།བྱུང་བ་སྟོན་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་སོགས་སོ།)
• Dictionaries/Bod rgya shen sjar gyi shes jai rnam drangs kun btus tshig mdzod/1657  + (1. མདོར་བསྡུས་པ། 2. ཚིགས་བཅད་ཀྱིས་བཅིངས་པ། 3. ཁ་གསལ་བ། 4. ངོ་མཚར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ། 5. ངལ་གསོ་དང་ལྡན་པ། 6. འདོན་སླ་བ། 7. འགྱུར་ཁུག་དང་ལྡན་པ། 8. རིམ་པ་དང་ལྡན་པ།)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/9899  + (1. མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ། 2. ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས … 1. མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>2. ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ། །</br>3. རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>4. གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>5. གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>6. ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>7. དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ།</br>8. ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ།</br>9. མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ།</br>10. གཅིག་གིས་བསྡུས་པ།</br>11. དོན་དམ་པས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཅས་སོ། །ུས་པ། 11. དོན་དམ་པས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཅས་སོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/10022  + (1. རྒྱུད་བཞིའི་དོན་མཐའ་དག་མདོར་བསྡུས་ནས་བས … 1. རྒྱུད་བཞིའི་དོན་མཐའ་དག་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟོན་པ་རྩ་བ་མདོའི་གནས།</br>2. ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་གྲུབ་པ་ལུས་ཀྱི་གནས།</br>3. ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བཞི་རྣམ་པར་གྱུར་ནས་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འཕེལ་འགྲིབ་ནད་ཀྱི་གནས།</br>4. ལུས་ངག་གི་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས།</br>5. ལུས་སྲོག་འཚོ་བ་ཟས་ཀྱི་གནས།</br>6. འཕྲོད་པར་སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་གནས།</br>7. ཆ་དཔྱད་ཀྱི་དབྱིབས་ཚད་སྟོན་ཞིང་ལས་ལ་སྤྱད་ཐབས་ཀྱི་གནས།</br>8. རྐྱེན་གྱི་མ་བསྒྱུར་བ་ཐ་མལ་ནད་མེད་ཀྱི་གནས།</br>9. གང་ལྟར་ངོས་བཟུང་བ་རྟགས་ཀྱི་གནས།།</br>10. གང་གིས་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཐབས་ཀྱི་གནས།</br>11. དེ་དག་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་སྨན་པའི་གནས་བཅས་སོ།།་དག་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་སྨན་པའི་གནས་བཅས་སོ།།)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/5386  + (1.གནའ་བོའི་རོའོ་མའི་ལོ་རྩིས་བྱུང་ཚུལ། སྤྱི … 1.གནའ་བོའི་རོའོ་མའི་ལོ་རྩིས་བྱུང་ཚུལ། སྤྱི་ལོའམ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་པའི་རྩིས་ལུགས་འདི་ནི་ཉིན་ཞག་མའི་ལོ་རྩིས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྤྱི་མཐུན་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལོ་རྩིས་ཤིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། འོ་ན་སྤྱི་ལོ་ཞེས་པའི་རྩི་སྟངས་དེ་གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་བཟོ་དབྱིབས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། དེ་ལ་འཕེལ་རིམ་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཡོད་དེ་ཆེ་ལོང་ཙམ་བརྗོད་ན་འདི་ལྟར། སྤྱི་ལོའི་རྩི་སྟངས་འདི་དང་ཐོག་རོའོ་མ་ཞེས་པའི་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བྱུང་བ་རེད། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་སྐབས་སུ་ལོ་གཅིག་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་དང་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་བཅུ་མེད་བཞི་མ་གཏོགས་མེད་པ་དང་དགུན་དུས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་ཟླ་བའི་ཁོངས་སུ་མི་བརྩི་བར་ལོ་མཇུག་གི་ངལ་གསོའི་དུས་ལ་བརྩི་བའི་ལོ་རྩིས་ཤིག་ཡོད་པར་གྲགས། རོའོ་མའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཅུ་སོ་སོའི་མིང་དང་ཉིན་གྲངས་ནི་གཤམ་གསལ། །</br>2.ནོའུ་མའི་ལོ་རྩིས་བྱུང་ཚུལ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་713ལ་སླེབས་པའི་ཚེ་རོའོ་མའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་པ་ནོའུ་མ་ཞེས་པ་བྱུང་སྟེ་རྩི་ལུགས་དེའི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་གཉིས་བསྣན་ཏེ་ལོ་གཅིག་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཡོད་པར་བཅོས། དེ་ལ་ནོའུ་མའི་ལོ་རྩིས་ཟེར། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེའི་མི་ཚོས་ཨང་ཀི་ཆ་གྲངས་ཅན་བཀྲ་མི་ཤིས་པར་བརྩི་བའི་རྣམ་རྟོག་གིས་ཟླ་བ་རེའི་ཉིན་གྲངས་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་ཡ་གྲངས་ཡིན་པ་གཤམ་གསལ་རེའུ་མིག་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་རོ། </br></br>དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་ལོ་གཅིག་ལ་ཉིན་ཞག་355མ་གཏོགས་མེད། ཉི་ལྡོག་གི་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ཚད་དེ་ཉིན་ཞག་365རྗེས་འབྲངས་བཅས་དང་བསྡུར་ན་ཉིན་ཞག་10ཙམ་གྱི་ཉུང་སྐྱོན་འབྱུང་བས། ཁོང་ཚོས་ལོ་བཞི་རེའི་ནང་དུ་Makkedoniusཞེས་པ་ཁ་སྣོན་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་བསྣོན་རྒྱུ་བྱས། དེའི་སྣོན་སྟངས་དང་ཟླ་བའི་ཉིན་ཞག་གི་གྲངས་ནི་ལོ་གཉིས་པའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་ཉིན་22ཅན་གྱི་ཟླ་བ་ཞིག་ཁ་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ལོ་བཞི་པའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་ཉིན་ཞག་23ཅན་གྱི་ཟླ་བ་ཞིག་ཁ་སྣོན་རྒྱག་པའི་གཏན་འབེབས་བྱས། དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་ནོའུ་མའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ལ་ལོ་བཞི་རེའི་ནང་ལོ་སོ་སོའི་རིང་ཚད་ནི་འདི་ལྟར། </br>ལོ་དང་པོར། ཉིན་གྲངས་355</br>ལོ་གཉིས་པར། ཉིན་གྲངས་355+ཉིན་གྲངས་22(སྣོན་ཟླ་)=ཉིན་གྲངས་377 </br>ལོ་གསུམ་པར། ཉིན་གྲངས་355 </br>ལོ་བཞི་པར། ཉིན་གྲངས་355+ཉིན་གྲངས་23(སྣོན་ཟླ་)=ཉིན་གྲངས་378(355X4+23)÷4=366.25</br>དེས་ན་ལུགས་འདིའི་ལོ་གཅིག་གི་ཆ་སྙོམས་རིང་ཚད་དངོས་ནི་ཉིན་གྲངས་366.25ཡིན། ཉི་ལྡོག་གི་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ཚད་དངོས་ཉིན་ཞག་365.2422དང་བསྡུར་ན་མང་སྐྱོན་ཡོད། དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་སོང་ཚེ་དུས་ཚིགས་སོགས་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་ཁྱད་ཞུགས་འགྲོ་བ་དང་། ལོ་མང་སོང་ཚེ་མང་སྐྱོན་ཆེ་རུ་གྱུར་ཏེ་དུས་ཚིགས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་ངེས་ཡིན།</br>3.འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས། དེ་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་རྩིས་མཁན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་གི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ནས་སྣོན་ཟླ་གང་བྱུང་གིས་བཏོན་པས་རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་59ལོར་འཇུ་ལེ་ཁེ་ས་(Julius Caesarསྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་100─44 ) ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོ་གསར་པ་ཞིག་གིས་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབྱར་དགུན་གོ་ལྡོག་པ་སོགས་དུས་ཚིགས་འཁྲུགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་ལྷགས་ཡོད་པར་མངོན། དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་ཨེ་ཇིའི་གནམ་རིག་པ་སོ་སེ་ཇན་ནི་སི་(Sosigenes)སོགས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་46ལོར་ལོ་རྩིས་སྒྱུར་བཅོས་དང་གཏན་འཁེལ་གསར་པ་བྱས་པའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་འདི་ལྟར། </br>(1)ལོ་གཅིག་གི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་རིང་ཚད་དངོས་ནི་ཉིན་ཞག་365.25ཡིན་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས། ལོ་བཞི་རིའི་ནང་དུ་བཤོལ་བའི་ལོ་གཅིག་རེ་བརྩི་བ་དང་། བཤོལ་བའི་ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་366གི་ཚད་དང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་365ཡི་ཚད་བྱེད་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱས།</br>(2)Januariusཞེས་པའི་ཟླ་བ་དེ་ལོ་གཅིག་གི་ལོ་མགོ་སྟེ་ཟླ་བ་དང་པོར་བཞག སྒྱུར་བཅོས་མ་བྱས་གོང་གི་ཟླ་བ་དང་པོ་སྟེ་Martiusཞེས་པའི་ཟླ་བ་དེ་ཟླ་བ་གསུམ་པར་ཆགས། རྒྱུ་མཚན་དེས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་222ནས་བཟུང་རོའོ་མའི་སྲིད་འཛིན་དཔོན་ཆེན་གསར་པ་གདན་སར་འགོད་པའི་དུས་ཚོད་ནི་Martiusཟླ་བའི་ཚེས་15ཉིན་ཡིན་པར། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་153ལོ་ནས་བཟུང་Januariusཟླ་བའི་ཚེས་1ལ་བྱེད་པའི་སྲོལ་བྱུང་བ་ལོ་མགོ་དེ་ལྟར་བསྒྱུར་བས་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་ལ་ཏག་ཏག་འཁེལ་ལོ། །</br>(3)ལོ་གཅིག་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། ཟླ་བ་གཉིས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཟླ་བ་བཞི་པ་དང་དྲུག་པ་སོགས་ཟླ་བ་ཆ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་གྲངས་ནི་ཉིན་ཞག་31དང་། ཟླ་བ་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་སོགས་ཟླ་བ་ཡ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་གྲངས་ནི་ཉིན་ཞག་30ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཉིན་ཞག་གི་གྲངས་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་29དང་བཤོལ་བའི་ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་30རེ་བྱེད་རྒྱུའི་གཏན་འཁེལ་བྱས། སྒྱུར་བཅོས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་མཛད་རྗེས་དེ་དྲན་གསོ་བྱ་ཆེད་འཇུ་ལེ་ཡི་འཁྲུངས་ཟླ་སྟེ་ཟླ་བ་བདུན་པའི་མིང་Quintilisཞེས་པ་དེ་རྒྱལ་པོ་ཁོ་རང་གི་མིང་Juliusཞེས་པ་ཟླ་བའི་མིང་དུ་བསྒྱུར།</br>(4)ལོ་རྩིས་གསར་པ་དེ་རོའོ་མའི་ལོ་709སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་45ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་བྱས།</br>(5)དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ཕྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་45ལོ་ནི་བཤོལ་བའི་ལོ་རུ་བྱས། སྒྱུར་བཅོས་མཛད་པའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་46ལོ་ནི་རྙོག་འཛིང་ཆེན་པོའི་ལོ་ཞིག་ཏུ་ཆགས། རྒྱུ་མཚན་ནི་སྐབས་དེར་ལོ་ཐོའི་ཚེས་གྲངས་དང་ཉིན་ཞག་མའི་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བར་དུ་ཉིན་ཞག་90ཙམ་གྱི་ཁྱད་ཤོར་པས་དུས་ཚིགས་གོ་ལོག དེས་ན་སྤྱི་ཟླ་3ཚེས་23ཉིན་དཔྱིད་ཚུགས་ཀྱི་ཉིན་མོར་འཁེལ་བར་བྱས་ཏེ་ཚེས་གྲངས་དང་དུས་ཚིགས་མཐུན་པར་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་ཐབས་ཤེས་བཏང་བ་ནི་འདི་ལྟར། ལོ་དེའི་ཉིན་ཞག་གྲངས་355དང་ལོ་མཇུག་གི་ཉིན་ཞུག་23ཅན་གྱི་ཟླ་སྣོན་དང་བསྡོམས་པས་ཉིན་ཞག་378ཀྱི་ཁར། ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟླ་བ་ལྷག་མ་གཉིས་བཅུག་སྟེ་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཉིན་ཞག་33དང་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཉིན་ཞག་34ཡོད་པ་བཟོས། དེ་ལྟར་བཟོས་པས་ལོ་དེར་ཉིན་ཞག་445ཡོད་པར་ཆགས་སོ། ། ལོ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་རྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་ལོ་རུ་གྲགས་པ་དེ་ཡིན།</br>དེ་ལྟར་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་དེ་ལ་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ཞེས་གྲགས་པ་དང་དེའང་ཉིན་ཞག་མའི་ལོ་རྩིས་ཁོ་ན་ཡིན། དེའི་ལུགས་ཀྱི་ཟླ་བ་སོ་སོའི་མིང་དང་ཉིན་ཞག་གི་གྲངས་ནི་གཤམ་གསལ་རེའུ་མིག་ལྟར་རོ། །</br>4.མོ་གྷོ་ཨོ་སི་ཐིས་ལོ་རྩིས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ཚུལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ནི་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་སྟེང་སྤྱི་ཁྱབ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་སྤྱི་ལོའི་རྩིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དབྱིབས་གཟུགས་དེ་ཡིན། དེའི་ལུགས་ལ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་མ་གཏོགས་ཟླ་བ་གཞན་རྣམས་ཟླ་གྲངས་ཡ་ཅན་ལ་འཁེལ་དུས་ཉིན་ཞག་31དང་། ཆ་གྲངས་ལ་འཁེལ་དུས་ཉིན་ཞག་30ཡིན་པ་སོགས་ཡིད་ལ་ངེས་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་མོད་ད་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ལ་ཐུག་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཡང་རྙོག་འཛིང་ཞིག་བྱུང་ཡོད་དེ། འཇུ་ལེ་ཡིས་ལོ་རྩིས་སྒྱུར་བཅོས་མཛད་ནས་ལོ་གཅིག་འགོར་རྗེས་ཁོ་རང་གཞན་གྱིས་བཀུམ། དེ་རྗེས་ཁོང་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ནི་མུ་མཐུད་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་བ་ཡིན་མོད། འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་ཉིན་བཤོལ་འདོན་ཚུལ་དངོས་ནི་ལོ་གསུམ་རེའི་རྗེས་ལ་ཉིན་བཤོལ་རེ་འདོན་པ་སྟེ་ལོ་བཞི་རེའི་ནང་དུ་ཉིན་བཤོལ་འདོན་པའི་གཏན་འཁེལ་བཟོས་ཡོད་པར། རྗེས་འཛིན་ལག་ལེན་བསྟར་མཁན་རྣམས་གྱིས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ནོར་ཏེ་ལོ་གསུམ་རེའི་ནང་དུ་ཉིན་བཤོལ་རེ་བཏོན། དེ་ལྟར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་45ལོ་ནས་མགོ་བརྩམས་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་9ལ་སླེབས་ཚེ་གཞི་ནས་ནོར་འཛོལ་ཡོད་པ་ཚོར་ཏེ་སླར་ཡང་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་བྱུང་། དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི། འཇུ་ལེའི་ཞལ་ཆེམས་ནང་དུ་རྗེས་འཛིན་པ་ཨང་དང་པོ་ནི་ཁོང་གི་གཅེན་མོའི་བུ་ཨོ་ཏེ་ཁྲི་འབོད་པ་དེ་བཞག་ཡོད། ཁོང་གྲོངས་པའི་སྐབས་ཨོ་ཏེ་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་ཟིན་མེད་པས་སྲིད་དབང་སྒྱུར་བའི་བྱ་གཞག་ལ་འགོག་རྐྱེན་ཆེན་པོ་འཕྲད་མོད་རིམ་གྱིས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོར་ཆགས། ཁོང་ལྷག་པར་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་བློ་རིག་དང་ལྡན་པས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་30ལོར་སླེབས་དུས་རྒྱལ་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་27ལོ་ལ་ཨོ་གྷི་སི་ཐི་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། ཨོ་གྷི་སི་ཐི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གོ་གནས་ཤིག་སྟེ་བླ་ན་མཐོ་བའམ་ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་བཤད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་མངའ་ཐང་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏོ། </br>གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་རྗེས་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ནོར་ནས་བརྩིས་པས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་9ལ་སླེབས་དུས་ཉིན་བཤོལ་ལྷག་མ་གསུམ་བཏོན། གཏན་འབེབས་ལྟར་བརྩིས་ན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་45ནས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་9བར་དུ་ཉིན་བཤོལ་འདོན་དགོས་པའི་ལོ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན། 45ལོ་དང་། 41ལོ། 37ལོ། 33ལོ། 29ལོ། 25ལོ། 21ལོ། 17ལོ། 13ལོ། 9ལོ་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་ལོ་བཅུ་ནི་བཤོལ་བའི་ལོ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་ དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ་ཉིན་བཤོལ་བཏོན་པའི་བཤོལ་བའི་ལོ་ནི་འདི་ལྟར་45ལོ་དང་། 42ལོ། 39ལོ། 36ལོ། 33ལོ། 30ལོ། 27ལོ། 24ལོ། 21ལོ། 18ལོ། 15ལོ། 12ལོ། 9ལོ་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་བཤོལ་བའི་ལོ་ནི་བཅུ་གསུམ་བྱུང་། དེ་ལྟར་ཞག་བཤོལ་ལྷག་མ་གསུམ་བཏོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ཨོ་གྷི་སི་ཐིས་བཀའ་ཕབ་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་8དང་1གཉིས། སྤྱི་ལོའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་4བཅས་ལོ་གསུམ་ནི་གཏན་འབེབས་ལྟར་ན་བཤོལ་བའི་ལོ་ཡིན་མོད་སྐྱོན་སེལ་བྱེད་ཆེད་བཤོལ་མེད་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོ་རུ་བསྒྱུར། དེ་རྗེས་མུ་མཐུད་ལོ་བཞི་རེའི་ནང་དུ་ཞག་བཤོལ་རེ་འདོན་རྒྱུ་བྱས། ཁོང་གིས་སྐྱོན་སེལ་དེ་ལྟར་བགྱིས་པའི་མཛད་རྗེས་དྲན་གསོ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། རྒྱལ་པོ་གོང་མ་འཇུ་ལེའི་བྱེད་སྟངས་ལྟར་རོའོ་མའི་རྒན་གྲོས་ཚོགས་པས་གྲོས་འཆམ་བཞུག་པ་ནི། ཟླ་བ་བརྒྱད་པ་སྟེ་ཨོ་གྷི་སི་ཐིས་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཟླ་བ་དེའི་མིང་དེ་Sextilisནས་Augusttusཨོ་གྷ་སི་ཐིར་བསྒྱུར། དེ་ལ་ཞག་གྲངས་30ལས་མེད་པས་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ནས་གཞག་གཅིག་ཁ་སྣོན་རྒྱབ་སྟེ་ཉིན་ཞག་31ཡོད་པ་བཟོས། ཟླ་བ་གཉིས་པར་ཉིན་ཞག་28མ་གཏོགས་མེད་པ་ཆགས་(བཤོལ་བའི་ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་29)དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཟླ་བ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅས་ཟླ་བ་གསུམ་བསྟུད་མར་ཟླ་བ་ཆེ་བ་སྟེ་ཉིན་ཞག་31ཡིན་པས་མི་མཛེས་པའམ་སྟབས་མི་བདེ་བར་བསམ་སྟེ་ཟླ་བ་དགུ་པར་ཞག་གྲངས་30དང་། བཅུ་པར་31བཅུ་གཅིག་པར་30བཅུ་གཉིས་པར་31བཅས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཟླ་བའི་ཆ་གྲངས་ཡ་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ་རྣམས་དཀྲུགས་པ་ལ་དགོས་མཁོ་མེད་པར་མ་ཟད་ཡིད་ལ་འཛིན་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་མོད་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་སྟེ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་ད་ལྟའི་དུས་སུའང་དེ་ལྟར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གནས་སུ་མཆིས་སོ། ། དེ་ལྟར་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་རྗེས་ཀྱི་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ཀྱི་གནས་བབས་ནི་གཤམ་གསལ་རེའུ་མིག་ནང་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་རོ། །</br>5.ཀི་རུས་ཀོ་རིན་གྱིས་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ཚུལ།</br>གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་གྱི་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་དེའི་ལོ་གཅིག་གི་ཚ་སྙོམས་རིང་ཚད་ནི་ཉིན་ཞག་365.25ཡིན། འོན་ཀྱང་ཉི་ལྡོག་གི་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ཚད་དངོས་ནི་ཉིན་ཞག་365.2422ཡིན་པས་ལོ་རེར་ཉིན་ཞག་0.0078སྟེ་སྐར་མ་11དང་སྐར་ཆ་14ཙམ་གྱི་མང་སྐྱོན་འབྱུང་། མང་སྐྱོན་དེ་བསགས་ན་ལོ་128རེའི་ནང་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་མང་སྐྱོན་འབྱུང་ཞིང་དཔྱིད་མཉམ་གྱི་ཉིན་མོ་དེ་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་འཕྱི་འགྲོ། ལོ་བཞི་བརྒྱ་རེའི་ནང་ཉིན་ཞག་གསུམ་ཙམ་(0.0078= 3.12)གྱིས་མང་སྐྱོན་འབྱུང་བས་དེ་ཙམ་གྱིས་འཕྱི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །</br>སྤྱི་ལོ་325ལོར་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཡེ་ཤི་མ་ཤི་ཀའི་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་ཆེན་དེ་ནི་སི་ཞེས་པའི་སའི་ཆར་འཚོགས་པ་དང་། སྐབས་དེར་འཇུ་ལེའི་རྩིས་ལུགས་དེ་ཐུན་མོང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུར་གྲོས་མཐུན་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཏེ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་མཇུག་ལ་སླེབས་དུས་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་སོང་ཟིན་པ་དང་། དུས་ཡུན་དེ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་སྐྱོན་སེལ་མ་བྱས་པས་སྐྱོན་ཕྲ་མོ་རིམ་གྱིས་བསགས་པས་ཉིན་ཞག་བཅུ་ཙམ་གྱིས་མང་སྐྱོན་བྱུང་བས་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོད་པའི་དུས་ཚིགས་ལས་ཉིན་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་བྱུང་བས་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་གནས་བབས་དང་མི་མཐུན་པ་བྱུང་། སྐབས་དེའི་རོའོ་མའི་ཆོས་གཙོ་ཀི་རུས་ཀོ་རིན་(Gregorian)སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་ལོ་རྩིས་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཆེད་བཙུགས་བྱས་ནས་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་འཆར་བཀོད་སྣ་ཚོགས་བཏོན་ནས་ཞིབ་དཔྱད་བྱས། མཐའ་མར་ཨི་ཏ་ལིའི་སྨན་པ་དང་ལས་ཞོར་གནུམ་རིག་མཁས་ཅན་ལི་ལི་ཨོ་ཡིས་སྤྱི་ལོ་1576ལོར་བཏོན་པའི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་རེའི་ནང་བཤོལ་བའི་ལོ་གསུམ་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་འཆར་བཀོད་དེ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱུང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1582ལོའི་ཟླ་3ཚེས་1ཉིན་ལོ་རྩིས་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་རྒྱུའི་བཀའ་ཕབ་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད། དེ་ལྟར་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་ལ་ཀོ་རིན་ལོ་རྩིས་ཞེས་གྲགས་སོ། ། སྐབས་དེར་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་ནང་དོན་མདོར་བསྡུས་ནི་འདི་ལྟར།</br>(1)སྤྱི་ལོ་1582ལོའི་ཟླ་10ཚེས་4ཉིན་གྱི་ཉིན་རྗེས་མ་ནི་ཚེས་5མིན་པར་ཟླ་10ཚེས་15ཡིན་པར་བཅོས། དེ་ལྟར་བསྒྱུར་བས་སྤྱི་ལོ་325ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ་1582བར་ཁྱོན་བསྡོམས་ལོ་1257ནང་བསགས་པའི་མང་ སྐྱོན་རྣམས་སྡེབས་གཅིག་ཏུ་སེལ་ཏེ་དཔྱིད་ཚུགས་ཀྱི་ཉིན་མོ་དེ་སླར་ཡང་ཟླ་3ཚེས་21ལ་འཁེལ་བར་བྱས་སོ། སྐབས་དེར་ཉིན་ཞག་བཅུ་མཆོངས་ཀྱང་རེས་གཟའ་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་དེད་པས་ཟླ་10ཚེས་4ཉིན་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་ཡིན་པ་དང་དེའི་ཕྱི་ཉིན་ཏེ་ཟླ་10ཚེས་15ཉིན་ནི་རེས་གཟའ་པ་སངས་ཡིན། དེའི་བར་གྱི་ཞག་བཅུ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཚེས་གྲངས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་སོ། །</br>(2)དེ་རྗེས་མ་འོངས་པའི་དུས་རབས་ནང་མང་སྐྱོན་སེལ་ཐབས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ནི། སྔར་བཞིན་མུ་མཐུད་ལོ་བཞི་རེའི་ནང་ཞག་བཤོལ་རེ་འདོན་རྒྱུའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག འཇུ་ལེ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆ་ནི་སྤྱི་ལོའི་གྲངས་དེ་ཨང་ཀི་100ཡིས་བགོས་ན་ལྷག་མེད་འཆར་བའི་ལོ་ལ་འཁེལ་དུས་སུ་ཨང་ཀི་400ཡིས་བགོས་ནའང་ལྷག་མེད་འཆར་ཚེ་གཞི་ནས་བཤོལ་བའི་ལོར་འཇོག་དགོས་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས། དེ་ལྟར་བྱས་པས་སྤྱི་ལོའི་གྲངས་1600ལོ་དང་། 1700ལོ། 1800ལོ། 1900ལོ། 2000ལོ་སོགས་ནི་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ལུགས་སུ་བཤོལ་བའི་ལོ་ཤ་སྟག་ཡིན་མོད། ཀོ་རིན་ལོ་རྩིས་ལུགས་ལ་1600ལོ་དང་2000ལོ་གཉིས་མ་གཏོགས་བཤོལ་བའི་ལོར་མི་བརྩི། དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་སྤྱི་ལོ་1600ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ་2000ལོ་བར་གྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ལ་མཚོན་ན་འཇུ་ལེའི་ལུགས་ལྟར་བརྩིས་པས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོ་300དང་བཤོལ་བའི་ལོ་100འབྱུང་མོད། ཀོ་རིན་ལུགས་བཞིན་བརྩིས་པས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོ་303དང་བཤོལ་བའི་ལོ་97འབྱུང་བ་ཡིན། དོན་གྱིས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་རེའི་ནང་གི་བཤོལ་བའི་ལོ་གསུམ་མེད་པར་བཟོས་པས་ཕྱི་མ་ནི་སྔ་མ་ལས་ཞིབ་ཆ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །</br>དེ་བཞིན་བརྩིས་པས་ཀོ་རིན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་གཅིག་གི་ཆ་སྙོམས་རིང་ཚད་ནི་འདི་ལྟར། །</br>ཉིན་ཞག་(365x303)+(366x97)÷400=ཉིན་ཞག་365.2425དེ་ལྟར་བརྩིས་པས་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ཚད་ནི་ཉིན་ཞག་365དང་ཆུ་ཚོད་5སྐར་མ་49སྐར་ཆ་12བཅས་ཡིན། ཉི་མ་ལྡོག་པའི་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ཚད་དངོས་དང་བསྡུར་ན་ད་དུང་ཉིན་ཞག་0.0003སྟེ་སྐར་ཆ་26ཙམ་གྱི་མང་སྐྱོན་ཡོད་ཀྱང་། སྐྱོན་དེ་ཆེས་ཕྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་3300རེའི་ཡུན་ལ་གཞི་ནས་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་མང་ཁྱད་འབྱུང་བས་སྔར་གྱི་འཇུ་ལེ་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྩིས་དང་བསྡུར་ན་ཆེས་ཞིབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྒྱུར་བཅོས་མང་པོ་མཛད་དེ་བྱུང་བའི་ཀོ་རིན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྩིས་དེ་ནི་ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཕྱི་ལོའམ་སྤྱི་ལོ་ཟེར་བའི་ལུགས་འདི་ཉིད་རང་ཡིན་ནོ། ། རྩིས་ལུགས་དེ་ནི་ཕྱི་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་སྟེ་དེང་སང་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འབོད་པ་ལས་ཚུར་དར་འོང་བ་ཡིན་པས་རྩིས་ལུགས་དེ་ལ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། ཡང་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལོ་རྩིས་ཤིག་ཏུ་ཆགས་པས་སྤྱི་ལོ་ཞེས་ཕར་བཏགས་པར་མངོན། འོན་ཀྱང་རྩིས་ལུགས་དེའི་མིང་དངོས་སམ་དབྱིན་ཇིའི་མིང་ངོ་མ་ནི་ཀོ་རིན་རྩིས་ལུགས་ཡིན་པ་ངེས་པར་དུ་མཁྱེན་དགོས་སོ། ། དེ་ལྟར་རོའོ་མའི་ཆོས་གཙོའི་བཀའ་བསྒྲགས་པ་བཞིན་རོའོ་མ་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ཨི་ཏ་ལི། ཧྥ་རན་སི། སི་པན། པོ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱིས་ལོ་དེ་གར་ཀོ་རིན་ལོ་རྩིས་སུ་གྲགས་པའི་རྩིས་ལུགས་གསར་པ་དེ་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ་དང་། ཡོ་རབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་ཀྱང་སྔ་ཕྱིར་ལག་བསྟར་མཛད། དབྱིན་ཇི་སོགས་ཆོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་མི་གཅིག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་དུས་ཕྱིས་བར་དུ་རྩིས་ལུགས་རྙིང་པ་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་རང་སྤྱད་པ་རེད། དབྱིན་ཇི་ལ་མཚོན་ན་སྤྱི་ལོ་1752ལོར་སླེབ་དུས་གཞི་ནས་ཀོ་རིན་རྩིས་ལུགས་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཉིན་ཞག་བཅུ་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཁྱད་ཞུགས་ཡོད་པས་ལོ་དེའི་ཟླ་བ་དགུ་པའི་ཚེས་གསུམ་དེ་ཚེས་བཅུ་བཞི་རུ་བསྒྱུར་ནས་སྐྱོན་སེལ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། སུའུ་ལན་(དེང་གི་ར་ཞི་ཡ་)རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཚོན་ན་1917ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་རྩིས་ལུགས་རྙིང་པ་ཁོ་ན་བེད་སྤྱོད་བྱས། བཅུ་པའི་གསར་བརྗེའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ལུགས་རྙིང་འཇུ་ལེའི་ལོ་རྩིས་ཀྱི་ཟླ་བ་10ཚེས་25ལ་འཁེལ་བ་དང་། ལུགས་གསར་ཀོ་རིན་ལོ་རྩིས་ཀྱི་ཟླ་བ་11ཚེས་7ཉིན་ལ་འཁེལ་འདུག་པས་དོན་གྱིས་ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པའི་གསར་བརྗེ་ཐོབ་མོད་སྐབས་དེར་ད་དུང་རྩིས་ལུགས་རྙིང་པ་སྤྱོད་པའི་དུས་ཡིན་པས་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་ནས་ཁོང་ཚོས་1918ལོ་ནས་བཟུང་ལུགས་གསར་ལྟར་བརྩི་མགོ་བརྩམས་པ་དང་དུས་དེར་སླེབ་དུས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཉིན་གྲངས་བཅུ་གསུམ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་ཞུགས་འདུག་པས་1918ལོའི་ཟླ་བ་2ཚེས་1དེ་ཚེས་བཅུ་བཞི་རུ་བསྒྱུར་བས་ཉིན་ཞག་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་སེལ་སྡེབས་གཅིག་ལ་བྱས་པ་ཡིན། རྗེས་སོར་ལོ་རེ་བཞིན་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ལ་དྲན་གསོ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་དུས་ཀྱང་ཟླ་བ་11ཚེས་7ཉིན་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱང་ཟླ་བ་11ཚེས་7ཉིན་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/7108  + (1.གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྒྱས་པས་དངོས་པོའི་ག … 1.གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྒྱས་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ།</br>2. ངོ་བོ་སྐུར་རྒྱས་པས་སྐུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྣང་བ་མཐོང་བ།</br>3. མཁྱེན་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་རྒྱས་པས་སྔར་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བ།</br>4. མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་སུ་རྒྱས་པས་སྤྲུལ་སྐུའི་མཛད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་མཐར་ཕྱིན།</br>5. ཆོས་ཉིད་འགག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྤྱོད་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་ཚད་མཐོང་བ།</br>6. མཚན་མ་རང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །་ཉིད་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/693  + (1.གནོད་བྱ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། … 1.གནོད་བྱ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། </br>(1)གནོད་བྱའི་དབྱེ་བ་ནི། གནོད་བྱའི་དབྱེ་བ་ཟུངས་དང་དྲི་མ་གཉིས། ། ལུས་ཟུངས་དྭངས་མ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ། ། རུས་པ་རྐང་མར་ཁུ་བ་བདུན་དུ་བཤད། ། དྲི་མ་གཤང་གཅི་རྡུལ་ལ་སོགས་པའང་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། གནོད་བྱ་ཁམས་དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ན་ལུས་ཟུངས་དང་དྲི་མ་གཉིས་ཡོད། ལུས་ཟུངས་ནི་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེས་པའི་དྭངས་མ་དང་། དེའི་དྭངས་མ་ཁྲག་དང་། དེའི་དྭངས་མ་ཤ་དང་། དེའི་དྭངས་མ་ཚིལ་དང་། དེའི་དྭངས་མ་རུས་པ་དང་། དེའི་དྭངས་མ་རྐང་མར་དང་། དེའི་དྭངས་མ་ཁུ་བ་དཀར་དམར་བཅས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེས་ནས་བཤད་པར་བྱ་བའོ། ། དྲི་མ་ནི། དེ་དག་གི་སྙིགས་མ་སྟེ་བཤང་བ་དང་། གཅིན་དང་། རྔུལ་དང་གསུམ་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་སྣབས་དང་། ལུད་པ། མཆིལ་མ་ལ་སོགས་པའང་དྲི་མ་ཡིན་པ་ཤུགས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །</br>(2)གནོད་བྱའི་བྱེད་ལས་ནི། དེ་ལ་དྭངས་མས་གནོད་བྱ་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཁྲག་གིས་བརླན་ཞིང་སྲོག་འཚོ་ཤ་ཡིས་གཡོགས། ། ཚིལ་གྱིས་སྣུམ་དང་རུས་པས་བརྟེན་པ་དང་། ། རྐང་གིས་བཅུད་འགྱུར་ཁུ་བས་མངལ་འཛིན་བྱེད ། བཤང་གཅིས་རྟེན་འདྲུལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ། རྡུལ་གྱིས་པགས་པ་མཉེན་ཞིང་བ་སྤུ་བརྟན། ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མི་གང་ཞིག་གིས་ཟས་སྐོམ་ཟོས་པ་མྱག་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེས་པའི་དྭངས་མ་དེས་ནི། ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་གནོད་བྱ་ཕྱི་མ་རྣམས་རིམ་པར་འཕེལ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཁྲག་གིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་བརླན་ཞིང་སྲོག་འཚོ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཤ་ཡིས་ནི་རུས་པའི་ཕྱི་ནས་གཡོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཚིལ་གྱིས་ནི་ལུས་ཀུན་སྣུམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། རུས་པས་ནི་ལུས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། རྐང་གིས་ནི་ལུས་སྣུམ་བཅུད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཁུ་བ་དཀར་དམར་གྱིས་ནི་ལུས་ཀྱི་མདངས་སྐྱེད་པ་དང་། མངལ་འཛིན་པའི་ལས་བྱེད་པ་བཅས་ཟུངས་བདུན་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་གྱི་བྱེད་ལས་དང་། ཟླ་ཟེར་ལས་ནི། ཁུ་བའི་དྭངས་མས་མངལ་འཛིན་པའི་ས་བོན་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད། དྲི་མ་བཤང་གཅི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྙིགས་མར་གྱུར་པའི་གོང་མ་རྣམས་ཕྱིར་འདོར་མ་རན་བར་དུ་བརྟེན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདྲུལ་ནས་འདོར་རན་པ་ན་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་ཀའི་བྱེད་ལས་མཐུན་ལ་རྡུལ་གྱིས་ནི་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་མཉེན་པར་བྱེད་ཅིང་། བ་སྤུ་རྣམས་བརྟན་ཅིང་མི་འབྱི་བའི་ལས་བྱེད་པ་བཅས་དྲི་མ་གསུམ་སོ་སོའི་བྱེད་ལས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །</br>(3)མེ་དྲོད་བསྟན་པ་ནི། མེ་དྲོད་ཅེས་བྱ་འཇུ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། ། འཇུ་བར་བྱེད་པའི་མཁྲིས་པ་དེ་ལ་བཤད། ། ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་ཀུན་གྱི་དྲོད། ། དེ་ཡིས་ནད་མེད་བརྩོན་དང་གཟི་མདངས་དང་། ། ཚེ་དང་ལུས་ཟུངས་མེ་དྲོད་སྟོབས་འཕེལ་བྱེད། ། བཞུ་གནས་སྒོར་འཇུག་ཟས་ལམ་སྒོ་གཏན་ཡིན། ། དེ་སྟོབས་ལྡན་ན་བཞུ་ནས་ཐུར་འགྲོ་སྟེ། ། སྟོབས་ཞན་ཁ་ཟས་མ་སྨིན་ཉིད་ཕྱིར་འབྱུང་། ། མེ་དྲོད་དེ་ནི་ཟས་གང་ལུས་ཟུངས་མདངས། ། སྟོབས་རྒྱས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ། མ་བཞུ་དྭངས་སོགས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། ། ཟས་སྐོམ་སྤྱོད་ལམ་ཡང་ལ་དྲོ་བ་ཡིས། ། འབད་དེ་མེ་དྲོད་བསྲུང་བར་གནས་གྱུར་ན། ། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཚེ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ། སྤྱིར་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི། ཟས་སྐོམ་གང་ཟོས་ཤིང་བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་གཞིའམ་རྩ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཆད་འགྱུར་ལྟར། ཁ་ཟས་གང་ཟོས་པ་རྣམས། ཐོག་མར་བད་ཀན་མྱགས་བྱེད་ཀྱིས་མྱགས་པར་བྱེད། བར་དུ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱིས་བཞུ། མཐར་རླུང་མེ་མཉམ་གྱིས་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་གསུམ་ཀ་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་མེ་དྲོད་ཡིན་མོད། སྐབས་འདིར་གཙོ་བོར་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་དེ་ལ་མེ་དྲོད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་ཉིད་འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས་པས་ནད་དུ་གྱུར་མ་གྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་ལས། འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་འབྱུང་དང་མི་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་མེ་དྲོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ནད་ཉེས་པ་གསུམ་དང་། ལུས་ཟུངས་བདུན་དང་། དྲི་མ་གསུམ་བཅས་ཀུན་གྱི་རང་རང་གི་དྲོད་མཐའ་དག་ཀྱང་གཙོ་བོའི་མེ་དྲོད་དེའི་ཆ་ཤས་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱང་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་མེ་དྲོད་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དེ་ཉིད་ནད་དུ་མ་གྱུར་པར་སྐྱོན་མེད་དུ་གནས་ཤིང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་གྱིས་མི་གང་ཞིག་ནད་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་གང་ལའང་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་ནུས་པ་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། མདངས་དང་། ཚེ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། མེ་དྲོད་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་དག་ཀྱང་མི་ཉམས་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་དུ་མེ་དྲོད་དེའི་བྱེད་ལས་ནི་ཁ་ཟས་གང་ཟོས་པ་རྣམས་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེས་ནས་བཞུ་ཟིན་པའི་སྙིགས་མ་རྣམས་བཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོར་འགྲོར་བཅུག་པ་དང་། མ་བཞུ་བའི་ཁ་ཟས་དྭངས་མ་དང་བཅས་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ལམ་དེར་འགྲོ་བ་བཀག་ནས་སྒོ་གཏན་བྱེད་པ་ཡིན་པས། འགྲོ་བར་འོས་པ་རྣམས་གཏོང་། འགྲོ་བར་མི་འོས་པ་རྣམས་ནན་གྱིས་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁང་པ་ལ་སྒོ་འགྲིག་པོ་བཅུག་ནས་བསྡམ་གཅོད་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བས་དེས་ན་འདི་ལ་སྒོ་གཏན་གྱི་མེ་དྲོད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། ། འགྲེལ་པ་འགར། འཛིན་འབྲིའི་མེ་དྲོད་ཅེས་བཏགས་པ་ནི། འཛིན་པར་འོས་པའི་དྭངས་མ་རྣམས་འཛིན། འབྲི་བར་འོས་པའི་སྙིགས་མ་རྣམས་ཕྱིར་འཕྲི་བས་ན་འཛིན་འབྲིའི་མེ་དྲོད་ཅེས་གསུངས་པ་འདྲ། འཇུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་དྲོད་དེ་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བྱུང་ན། ཁ་ཟས་གང་ཟོས་ལེགས་པར་བཞུ་ནས་དྭངས་མ་བརྟན་ལ་སྙིགས་མར་གྱུར་པ་རྣམས་ཐུར་ཏེ་ཐུར་སེལ་རླུང་གི་བྱེད་པ་དང་འགྲོགས་ནས་འོག་སྒོ་གཉིས་ནས་དུས་དུས་སུ་བདེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། སྟེ་ནི་འོག་མ་འདྲེན་པའི་སྒྲའོ། ། གལ་ཏེ་འཇུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་དྲོད་དེ་ཉིད་སྟོབས་ཞན་པར་གྱུར་ན། ཁ་ཟས་གང་ཟོས་པ་རྣམས་མེ་དྲོད་དེས་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེ་བར་མི་ནུས་པས། ཐོག་མར་ཟོས་པའི་རྫས་ངོ་བོ་མ་སྨིན་པ་དེ་ཉིད་གྱེན་ཐུར་གྱི་ལམ་གང་རུང་ནས་རང་ཆས་སུ་བཤལ་བའམ་སྐྱུགས་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཡང་ན་འགྱིངས་ནས་སྦོ་འཚིང་སོགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་མེ་དྲོད་དེ་ནི། ཟས་གང་ཟོས་པ་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེས་ནས་ལེགས་པར་སྨིན་པ་དེ་ཉིད་དྭངས་སྙིགས་སོ་སོའི་རང་ལམ་དུ་བདེ་བར་འགྲོ་རུ་འཇུག་པའི་ལས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་བརྟེན། འཇུ་བྱེད་དེ་ནི་ལུས་ཟུངས་དང་། མདངས་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། མེ་དྲོད་ཞན་པས་མ་བཞུ་བ་དང་། དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་མ་ཕྱེས་པས་ན་སྙིགས་མ་དྭངས་མའི་གནས་སུ་ཤོར་བ་དང་། དྭངས་མ་སྙིགས་མའི་ནང་འདྲེན་པ་ལས་རིམ་གྱིས་ནད་དུ་འགྱུར་བས་དྭངས་མ་སོགས་ལུས་ཟུངས་དང་མདངས་སྟོབས་རྣམས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞུང་རྩ་བར། མ་ཞུ་དྭངས་སྙིགས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར་ཞེས་འདུས་ཀྱང་། གཞུང་སྤྱིའི་དགོངས་དོན་དངོས་དང་། སྙིང་པོ་བསྡུས་པར་མ་བཞུ་དྭངས་སོགས་ཞེས་འབྲི་དགོས་པར་སྣང་བས། འདིར་གཞུང་ཚིག་ཅུང་ཟད་བཅོས་ནས་འགྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་བདེ་བར་གནས་པར་འདོད་པའི་མི་གང་ཞིག་ལྕི་བསིལ་ལ་སོགས་པའི་མེ་དྲོད་གསོད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་སྤྱོད་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཟས་སྐོམ་སྤྱོད་ལམ་དང་བཅས་པ་ཡང་ལ་དྲོ་བའི་རིགས་རྒྱུན་བསྲིངས་པ་ཡི་སྒོ་ནས་འབད་དེ་བརྟེན་ནས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་དེའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་མདངས་སོགས་འཕེལ་ཞིང་། ཚེ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་མེ་དྲོད་སྲུང་བའི་ཐབས་ལ་འབད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །</br>(4)འཇུ་ཚུལ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། </br>[1]སྤྱིའི་འཇུ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། མེ་དྲོད་དེ་ཡིས་ཁ་ཟས་འཇུ་ཚུལ་ནི། ། ཟས་སྐོམ་སྲོག་གི་རླུང་གིས་ལྟོ་བར་བཅུག་། སྐོམ་གྱིས་བཤིག་ཅིང་སྣུམ་གྱིས་མཉེན་པར་བྱེད། ། མེ་མཉམ་རླུང་གིས་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་བུས། ། ཕོ་བའི་གནས་སུ་སྨན་ལྟར་སྐོལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མེ་དྲོད་དེ་ཡིས་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འཇུ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་གང་ཞིག་གིས་ཐོག་མར་ཟས་སྐོམ་གང་ཟོས་པ་དེ་ཉིད་མགྲིན་པར་གནས་པའི་སྲོག་གི་རླུང་གི་བྱེད་པས་མིད་པ་བརྒྱུད་ལྟོ་བར་བཅུག་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཐོག་མཐའ་བར་གང་དུ་བཏུང་བའི་སྐོམ་གྱིས་ཟས་དེ་བཤིག་ཅིང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟོས་ཤིང་བཏུང་བའི་སྣུམ་གྱིས་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དེ་མཉེན་པར་བྱེད་པ་དང་། བཞུ་བའི་གནས་ན་གནས་པའི་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་གིས་བཞུ་མ་བཞུ་བར་ན་གནས་པའི་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་དེ་བུས་པས་ཚ་བའི་ནུས་པ་ཆེར་འབར་ནས་བད་ཀན་མྱགས་བྱེད་དང་བཅས་ཏེ་གང་ཟོས་པའི་ཟས་སྐོམ་དེ་དག་ཕོ་བའི་གནས་སུ་བཞུས་པས་འཇུ་ནུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་པས་སྨན་མར་ལ་སོགས་བསྐོལ་བ་ལྟར་སྐོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པའོ། །</br>[2]ཁྱད་པར་གྱི་འཇུ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། དང་པོར་རོ་དྲུག་ཟས་སྐོམ་གང་ཟོས་པ། ། བད་ཀན་མྱག་བྱེད་དག་གིས་མྱགས་པར་བྱེད། ། རོ་མངར་ལྦུ་བ་ཅན་གྱུར་བད་ཀན་སྐྱེད། ། བར་དུ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱིས་བཞུས་པས། ། རྣམ་པར་ཚ་བས་རོ་སྒྱུར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། ། ཐ་མར་མེ་མཉམ་རླུང་གིས་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེ། ༐ ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡིས་རླུང་སྐྱེད་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་། དང་པོ་རོ་དྲུག་གི་ཟས་སྐོམ་གང་དང་གང་ཟོས་པའི་རྫས་ངོ་བོ་དེ་ཉིད། ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་བད་ཀན་མྱག་བྱེད་དག་གིས་མྱགས་པར་བྱས་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ་འདུར་འདུར་པོར་བྱེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་དེར་ཐོག་མའི་རྒྱུ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་རོ་གང་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐོག་མར་མྱག་བྱེད་དེ་བད་ཀན་ས་ཆུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་མཐུན་པར་རོ་མངར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་ངོ་བོ་ཝུ་བ་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བད་ཀན་མྱག་བྱེད་རང་གི་ཐེངས་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་སྟབས་ཀྱིས་བད་ཀན་མྱག་བྱེད་དེས་ཟས་སྐོམ་མྱགས་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་ལས་ངལ་གསོས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྔར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་རང་སོར་སྐྱེད་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱུན་གཏན་བཞིན་ལེགས་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་སྐྱེད། ཅེས་པའི་ཚིག་འདིར། མྱག་བྱེད་དེའི་སྟོབས་ཅུང་ཟད་སྐྱེད། ཅེས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་བསླངས་ཤིང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར། ཞེས་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་མཆིས་རུང་། གཞུང་རྩ་བའི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་དཀའ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་བློ་ངོར་གོང་ལྟར་བཤད་ན་འཆར་བདེ་བས་དེ་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན་པས་གཟུར་གནས་བློ་ལྡན་དག་གིས་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། བར་དུ་སྟེ་བར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཅེས་པའི་མེ་དྲོད་ཀྱིས་ཟས་སྐོམ་ཟོས་པ་མྱག་བྱེད་ཀྱིས་མྱགས་ཟིན་པའི་རྫས་དེ་རྒྱུ་མར་སོང་ནས་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཞུས་པས། འཇུ་བྱེད་ཀྱི་མེ་དེ་རྣམ་པར་ཚ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གོང་གི་མྱག་བྱེད་ཀྱི་སའི་ལྷག་མ་དང་བར་འདིའི་མེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པའི་རྒྱུས། གོང་གི་མངར་ཤས་ཆེ་བའི་རོ་དེ་འགྱུར་ནས་སྐྱུར་པོ་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། འཇུ་བྱེད་རང་གི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་པའི་ལས་དེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པར་བརྟེན། གོང་དུ་ཤུགས་ཀྱིས་བཞུ་བའི་དུས་ལས་ཅུང་ཟད་ངལ་གསོས་པ་ལྟ་བུ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་རང་གི་སྟོབས་ཀྱང་སྔར་བཞིན་རང་སོར་སྐྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སུ། མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱིས་བཞུས་པའི་ཁུ་བ་དེ་མེ་མཉམ་རླུང་གིས་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེས་ནས། གོང་གི་མཁྲིས་པའི་མེའི་ལྷག་མ་དང་། འདིའི་རླུང་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཚོགས་པའི་རྒྱུས། གོང་གི་སྐྱུར་ཤས་ཆེ་བའི་རོ་དེ་འགྱུར་ནས་འདིར་ཚ་བ་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། མེ་མཉམ་རང་གི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་པའི་ལས་དེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པར་བརྟེན་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཅུང་ཟད་ངལ་གསོས་ཏེ་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་པའི་བྱེད་ལས་དེ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་དེ་ཡིས་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་རང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་སྔར་བཞིན་རང་སོར་སྐྱེད་ཅིང་། གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་འགྲེལ་པ་འགར། འདི་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འདིར་མེ་རླུང་ཤས་ཆེ་བས་རོ་ཚ་བར་འགྱུར་རིགས་ཀྱང་། ཚ་བས་རླུང་མི་སྐྱེད་ལ། ཁ་བས་རླུང་སྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། འདི་ཐད་《འགྲེལ་པ་འབུམ་ཆུང་》ལས་ཀྱང་། ཁ་བར་དོགས་སློང་དང་དགག་བཞག་མང་དུ་མཛད་པའང་འདུག ། དོན་ཏུ་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡིས་རླུང་སྐྱེད་འགྱུར། ཞེས་བཀླགས་ན་འབྲེལ་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་མེ་རླུང་ཤས་ཆེ་བས་སྐྱེད་པའི་འབྲས་བུའི་རོ་ཚ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་ལ་དགོས་པ་དགོངས་གཞི་ཇི་འདྲ་ཞིག་བཤད་ནའང་དངོས་པོའི་རང་གཤིས་བསྒྱུར་ཐུབ་ཐབས་མེད་ལ་གོ་རྒྱུ་ཆུང་བ་དང་། ཚ་བས་རླུང་མི་སྐྱེད་ལ་ཁ་བས་རླུང་སྐྱེད་ཅེས་པ་དེའང་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་རྒྱུའི་གཞིར་བཞག་ནས་གོ་བ་བླངས་འདུག་པ་གཞུང་དོན་དང་མི་འབྲེལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཟས་ཟོས་ཚད་མེ་དྲོད་གསུམ་གྱིས་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་མ་ཕྱེས་པ་མེད་པས་བྱེད་ལས་དེ་དག་ཚང་མ་ནད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མཆིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཀྱུས་སུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡིས་རླུང་སྐྱེད་འགྱུར་ཞེས་བཤད་ན་གཞུང་དོན་དངོས་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །</br>(5)ཞུ་བའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་ལྡན་ཟས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས། ། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིའི་ཟས་སྐོམ་རྣམས་ཟོས་ཤིང་བཏུང་བ་མེ་དྲོད་གསུམ་གྱིས་མྱགས་བཞུ་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི། ནང་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་(དེ་གཉིས་སྐབས་འདིར་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།) དེའང་། ཟས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། བཤད་རྒྱུད་འགྲེལ་པ་《འབུམ་ནག་》དང་《འབུམ་ཆུང་》ཕག་སྟོན་ཤཱཀྱ་མགོན་པོ། སྤྱི་པ་དཔལ་མགོན་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་མཐུན་པར། ས་ཤས་ཆེ་བ་དང་པོ་སའི་ནུས་པར་ལྡན་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཤ་རུས་རྒྱས་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཡིས་ཁྲག མེ་ཡིས་དྲོད། རླུང་གིས་དབུགས། ནམ་མཁས་བུ་ག་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་བཤད་པ་ལ་བྱང་པ་རིགས་ལྡན་ཆེན་པོས་དེ་དག་ལ་རྒྱ་ཆུང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེས་བཀག་ནས་(རང་གིས་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་)ལས། གཞུང་གི་དོན་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྔའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་གང་དག་ལྡན་པའི་ཟས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའང་ཟས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྲ་བའི་ཆ་རྣམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རླན་ཞིང་གཤེར་བའི་ཆ་རྣམས་དང་། མེའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དྲོ་ཚ་བའི་རྣམས་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ཆ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅིང་། ནམ་མཁས་ནི་བུ་ག་འགག་པ་རྣམས་སེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། ལུས་གནས་ལེའུ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པ་《ཟླ་ཟེར་》ལས། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་། ། ནམ་མཁའ་བཅས་པའི་དྲོད་ལྔ་པོ། ། རང་རང་ཡོན་ཏན་ཟས་ལྔ་པོ། ། ལ་སོགས་ཀྱིས་སྨིན་དེ་འོག་ཏུ། ། དེ་དག་རང་རང་ཇི་བཞིན་རྒྱས། ། སྨིན་འབྱུང་ཡོན་ཏན་ཐ་དད་ཡིན། ། ས་རུ་གཏོགས་པས་ས་ཉིད་དང་། ། ལྷག་མས་ལུས་གཏོགས་ལྷག་མ་རྒྱས། ། ཟས་དེ་ཞུ་བའི་ཚིགས་མ་དང་། ། དྭངས་མ་ཞེས་བྱ་གཉིས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །</br>(6)འགྱུར་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། འགྱུར་ཚུལ་ཞུ་རྗེས་དྭངས་སྙིགས་བྱེ་བ་ལས། ། སྙིགས་མ་རྒྱུ་མར་སྐ་སླ་གཉིས་སུ་བྱེད། ། སྐ་བ་བཤང་འགྱུར་སླ་བ་གཅིན་དུ་འགྱུར། ། དྭངས་མ་ལུས་ཟུངས་རང་རང་མེ་དྲོད་ཀྱིས། ། སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དྭངས་མ་ཕོ་བ་ནས། ། དྭངས་མ་ལེན་པའི་རྩ་དགུར་མཆིན་ལམ་བརྒྱུད། མཆིན་པའི་གནས་སུ་ཁྲག་འགྱུར་ཁྲག་ལས་ཤ ། ཤ་ལས་ཚིལ་འགྱུར་ཚིལ་ལས་རུས་པར་འགྱུར། ། རུས་ལས་རྐང་འགྱུར་རྐང་ལས་ཁུ་བར་འགྱུར། དེ་རྣམས་སྙིགས་མ་ཕོ་བའི་བད་ཀན་དང་། ། སྣོད་མཁྲིས་བུ་གའི་དྲི་མ་ཞག་དང་ནི། ། སོ་སེན་བ་སྤུ་བཤང་སྣུམ་མངལ་འཛིན་ཡིན། ། ལུས་ཟུངས་ཁུ་བའི་མཐར་ཕྱིན་མདངས་མཆོག་སྟེ། ། སྙིང་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པ་དང་། ། ཚེ་གནས་གཟི་མདངས་བཀྲག་དང་ལྡན་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཟས་སྐོམ་ཟོས་ཤིང་འཐུང་པ་དག་དྭངས་སྙིགས་ལེགས་པར་ཕྱེ་ནས་དྭངས་མ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ལུས་ཟུངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སྙིགས་མ་རྣམས་རང་རང་གི་རྒྱུ་བའི་ལམ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་དོར་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། ཟས་སྐོམ་གང་ཟོས་པ་མཐའ་དག་བད་ཀན་མྱག་བྱེད་ཀྱིས་མྱགས། མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཀྱིས་བཞུས། བཞུ་བའི་རྗེས་སུ་མེ་མཉམ་རླུང་གིས་དྭངས་སྙིགས་གཉིས་སུ་ཕྱེས་པ་ལས་སྙིགས་མ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་མའི་སྨད་ནས་རིམ་བཞིན་སྐ་སླ་གཉིས་སུ་བྱེ་ནས། སྐ་བ་རྣམས་ལོང་དུ་སོང་སྟེ་བཤང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རིམ་བཞིན་འཕོངས་སྒོ་ནས་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སླ་བ་རྣམས་རྒྱུ་གྲོགས་སམ་རྒྱུ་མའི་ལྡེབས་ཀྱི་རྩ་ལམ་མང་པོ་བརྒྱུད་ནས་མཐར་མཁལ་མར་སོང་ནས་གཅིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རིམ་བཞིན་ལྷང་པར་གསོག་ཅིང་གཅིན་ལམ་བརྒྱུད་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིར་སླ་བ་རྣམས་མཁལ་མར་སོང་ནས་གཅིན་དུ་འགྱུར་བ་དངོས་སུ་བསྟན་མེད་ཀྱང་མཁལ་མ་ནི་དྲི་ཆུའི་རྟེན་དང་དྲི་ཆུར་འགྱུར་བ་པོ་དངོས་ཡིན་པ་རྟོགས་ནུས་ཏེ། མན་ངག་རྒྱུད་ལས། མཁལ་མ་ཆུ་ཤོར་མཁལ་རྩ་འགྲམས་པའམ། ། མཆིན་ཁྲག་བཅས་པས་ཟགས་ཆུ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་། ། ཞེས་དང་། མཁལ་མ་བསམ་བསེའི་རྩ་འགྲམས་ཁྲག་འཁྲུགས་པས། ཆུ་དམར་ཁྲག་རོ་བཅས་འབྱུང་རྒྱུ་ཞབས་ན། ། མཁལ་རྒྱས་ཆུ་སྲི་རྐང་བཤལ་མཁལ་རྐེད་གཟེར། ཆུ་དམར་ཚ་རླངས་མགོ་འཐོམ་རྣ་བ་འོན། ། ཞེས་པ་དང་། མཁལ་མར་གབ་ན་ཟགས་ཆུ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་སོགས་མཁལ་མར་འགྲམ་འཁྲུགས་ཚ་བ་སོགས་ཀྱི་ནད་འགྱུར་བྱུང་ཚེ་དྲི་ཆུ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་སོགས་མཁལ་མ་ཆུ་ཡི་རྟེན་ཡིན་པ་དང་། མཁལ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་སྣང་པར་བསགས་ནས་མཐར་གཅིན་ལམ་ནས་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་རྟོགས་སླ་བ་ཡིན། སྨན་དཔྱད་སོ་མ་རཱ་ཛ་ལས་ཀྱང་། མཁལ་མ་ལྷང་ཕུག་ཆུ་བབ་པས། ། ཆུ་ཡི་རྟེན་དང་སྣོད་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་མཁལ་མ་ཆུ་ཡི་རྟེན་དང་། ལྒང་པ་ཆུ་ཡི་སྣོད་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱུད་འགྲེལ་ཀླག་པས་ཀུན་ཤེས་ལས། སྙིགས་མ་དེ་ལ་གར་སླ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་སླ་བ་དྲི་ཆུ་སྟེ་ཆུ་ཁམས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། མཁལ་མའི་ཆུ་སྙིགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་ལྒང་པ་དང་མཁལ་མ་འབྲེལ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །</br>(7)འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་དུས་བསྟན་པ་ནི། དེ་དག་འབྲས་བུ་རྫོགས་དུས་ཟས་ཟོས་པའི། ། དྭངས་མ་ཁུ་བར་འགྱུར་དུས་ཞག་དྲུག་སྟེ། ། རོ་ཙ་ལ་སོགས་འཕྲལ་དུ་ཁུ་བ་སྐྱེད། ། སྨན་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཞག་གཅིག་ལས་བྱེད་འགྱུར། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཅེས་གོང་དུ་ཟས་སྐོམ་གྱི་དྭངས་མ་ནས་ཁམས་དཀར་དམར་གྱི་ཁུ་བ་བར་རིམ་བཞིན་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའམ་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཏེ། སྤྱིར་ཟས་སྐོམ་ཟོས་པའི་དྭངས་མའམ་བཅུད་དེ་ཉིད་ལུས་ཟུངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་དུས་ནི། ལུས་ཟུངས་བདུན་གྱི་ཐ་མ་ཁུ་བར་ཟས་ཟོས་ནས་ཞག་མ་དྲུག་ནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དམིགས་བསལ་དུ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ནུས་པ་རྣོ་མྱུར་དང་ལྡན་པའི་ཟས་སྨན་གྱི་རིགས་དག་ནི་འཕྲལ་མ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའམ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁུ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་ཡོད། དེ་མིན་སྤྱིར་བཏང་གི་སྨན་ཕལ་ཆེ་བའི་ནུས་པ་ཐོན་ནས་རང་རང་གི་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པའམ་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་དུས་ནི། ཕལ་ཆེར་ཞག་གཅིག་ནས་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། འདིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་རིགས་ལ་ལས་ནི་ཞག་གཅིག་གི་སྔོན་ལ་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལ་ལས་ནི་ཞག་གཅིག་ལས་མང་བའི་བར་ཡང་ལས་མི་བྱེད་པ་སོགས་མང་དུ་ཡོད་པའང་ཤེས་དགོས་སོ། །</br>2.གནོད་བྱེད་ཉེས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་བརྒྱད་ཡོད་དེ།</br>(1)ཉེས་པའི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ།</br>[1]སྤྱིའི་དབྱེ་བ་ནི། དབྱེ་བ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གསུམ། ། རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་དཔེ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ། གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་གྲངས་དང་གོ་རིམ་གྲུབ། ། རྣམ་པར་མ་གྱུར་ལས་གནས་གྱུར་པས་འཇོམས། ། ཞེས་པ་སྟེ། གནོད་བྱེད་ཉེས་པ་ལ་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་བཅས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། དེ་གསུམ་ཡང་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ། ངོ་བོ་ཚ་གྲང་བར་མ་གསུམ། དཔེ་མཐོ་དམན་བར་མ་གསུམ། འབྲས་བུ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ། གཉེན་པོ་བསིལ་དྲོད་བཅུད་གསུམ་བཅས་སུ་ངེས་པས་ནི་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཉེས་པའི་གྲངས་ཀྱང་གསུམ་དང་། ཞར་ལ་གོ་རིམ་ཡང་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ཞེས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན། ཉེས་པ་དེ་གསུམ་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པ་ཐ་མལ་དུ་གནས་ན་ལུས་གནས་པའི་གཞི་རྩ་ཡིན་ལ། འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས་པས་རྣམ་པར་གྱུར་པས་ནི་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །</br>[2]བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ནི། རླུང་ལ་དབྱེ་ན་སྲོག་འཛིན་གྱེན་རྒྱུ་དང་། ། ཁྱབ་བྱེད་མེ་མཉམ་ཐུར་སེལ་རྣམ་པ་ལྔ། ། མཁྲིས་པའི་དབྱེ་བ་འཇུ་བྱེད་མདངས་སྒྱུར་དང་། ། སྒྲུབ་བྱེད་མཐོང་བྱེད་མདོག་གསལ་རྣམ་པ་ལྔ། ། བད་ཀན་དབྱེ་བ་རྟེན་བྱེད་མྱག་བྱེད་དང་། ། མྱོང་བྱེད་ཚིམ་བྱེད་འབྱོར་བྱེད་རྣམ་པ་ལྔ། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཉེས་གསུམ་སོ་སོའི་ནང་གསེས་ལའང་རླུང་ལ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ན་རླུང་སྲོག་འཛིན་དང་། གྱེན་རྒྱུ། ཁྱབ་བྱེད། མེ་མཉམ། ཐུར་སེལ་བཅས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་དབྱེ་བ་ལའང་འཇུ་བྱེད་དང་། མདངས་སྒྱུར། སྒྲུབ་བྱེད། མཐོང་བྱེད། མདོག་གསལ་བཅས་རྣམ་པ་ལྔ། དེ་བཞིན་བད་ཀན་གྱི་དབྱེ་བ་ལའང་རྟེན་བྱེད་དང་། མྱག་བྱེད། མྱོང་བྱེད། ཚིམ་བྱེད། འབྱོར་བྱེད་བཅས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཁྱོན་ནང་གསེས་ལ་དབྱེ་བ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །</br>(2)ཉེས་པ་དེ་ཉིད་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་ཉིད་མངལ་དུ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ། ། སྐྱེ་བའི་དང་པོ་ཁུ་བ་ཁྲག་ལ་གནས། ། དཔེར་ན་དུག་ཅན་སྲིན་བུའི་དུག་བསྐྱེད་མཚུངས། ། ཞེས་པ་སྟེ། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གྱི་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པས་ཐོག་མར་ལུས་མངལ་དུ་ཆགས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། ལུས་ཅན་རྣམས་མ་ཡི་མངལ་དུ་ཁུ་ཁྲག་སེམས་གསུམ་མཉམ་དུ་ཚོགས་ནས་སྐྱེ་བའམ་ལུས་ཆགས་པའི་དང་པོ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ས་བོན་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གཉིས་ལ་ཉེས་པའི་རང་བཞིན་རང་ཆས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དཔེར་ན་དུག་ཅན་གྱི་སྲིན་བུའི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་དུག་དེ། སྲིན་བུའི་ལུས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པས། སྲིན་བུའི་ལུས་དང་མཉམ་དུ་དུག་ཀྱང་རང་ཆས་སུ་སྐྱེད་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །</br>(3)ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི། ཁུ་ཁྲག་མངལ་གནས་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས། ། ཉེས་པ་ལྷག་གྱུར་རང་བཞིན་བདུན་དུ་འགྱུར། ། རླུང་ཆུང་མཁྲིས་པ་འབྲིང་ལ་བད་ཀན་ཆེ། ། འདུས་པ་མཆོག་ཡིན་ལྡན་གསུམ་བར་མར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཁུ་ཁྲག་གཉིས་མངལ་དུ་འདྲེས་ཤིང་གནས་པའི་ཚེ་མངལ་ལྡན་མ་ཡི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་དབང་གིས་མཐར་མངལ་གནས་བུ་ཡི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་ལྷག་གྱུར་པ་སྟེ་ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེའི་དབང་གིས་ལུས་བོངས་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་ན་ལུས་བོངས་ཆུང་ཞིང་། མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་ན་ལུས་བོངས་འབྲིང་བ། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་ལུས་བོངས་ཀྱང་ཆེ་བ། ཉེས་གསུམ་འདུས་པ་ཞེས་ཆ་སྙོམས་པར་འགྱུར་ན་ལུས་བོངས་ཀྱང་ཆེ་ཆུང་རན་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན། ཉེས་པ་གསུམ་ལས་གང་རུང་གཉིས་ཅུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ལྡན་པ་གསུམ་ལས་ནི། ལུས་བོངས་ཀྱང་བར་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །</br>(4)ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ། རླུང་གིས་མི་སྙོམས་མཁྲིས་པས་རྣོ་བ་དང་། ། བད་ཀན་ཆུང་ལ་འདུས་པ་མཉམ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ། གོང་དུ་ཉེས་པའི་དབང་གིས་ལུས་སྤྱི་ཡི་རང་བཞིན་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བོ་རང་རང་སོ་སོའི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཀྱང་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་པ་སྟེ་རེ་འགའ་ཆེ་ལ་རེ་འགའ་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་རྣོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་མེ་དྲོད་ཆུང་བར་འགྱུར་བ། འདུས་པ་སྟེ་ཉེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཆ་མཉམ་རན་པར་འབྱུང་ན་མེ་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་མཉམ་ལ་རན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ཞེས་པའོ། །</br>(5)ལྟོ་བ་སྲ་སྙི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། ལྟོ་བ་རླུང་གིས་སྲ་ལ་མཁྲིས་པས་སྙི། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་ལྟོ་བ་བར་མར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་ལྟོ་བ་སྲ་སྙིའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་སྟེ། ལྟོ་བ་སྲ་སྙི་ནི་གཙོ་བོ་འཁྲུ་སྐྱེན་ལོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཡང་ཉེས་པ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ལྟོ་བ་སྲ་བ་སྟེ་འཁྲུ་དཀའ་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་ལྟོ་བ་སྙི་བ་སྟེ་འཁྲུ་སྐྱེན་པ། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་ནི་ལྟོ་བ་སྲ་སྙི་བར་མར་འགྱུར་པ་སྟེ་རླུང་ཤས་ཅན་ལྟར་སྲ་བ་མིན་ལ་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བ་ལྟར་སྙི་བ་ཡང་མིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །</br>(6)ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་ས་བསྟན་པ་ནི། གནས་ས་ལུས་ཁྱབ་གྱུར་ཀྱང་སྙིང་ག་དང་། ། ལྟེ་བའི་འོག་བར་སྟེང་ན་མས་རིམ་གནས། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་ས་ནི་སྤྱིར་ལུས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྙིང་གའི་ཐད་ནས་ཐིག་གཅིག་འཐེན་པའི་སྟེང་སྟེ་ཡན་ཆད་དུམ་བུ་གཅིག་དང་། ལྟེ་བའི་ཐད་ནས་ཐིག་གཅིག་འཐེན་པའི་འོག་སྟེ་མན་ཆད་བུམ་བུ་གཅིག་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་བཅས་གནས་གསུམ་ན་ལྟེ་བའི་ལྟེ་བའི་འོག་བར་སྟེང་བཅས་ན་མས་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་གྱེན་དུ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གནས་ས་ཡིན་ནོ། ། </br>(7)ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་ལས་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ།</br>[1]ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་ལས་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། ཉེས་པའི་ལས་ནི་རླུང་གིས་དབུགས་འབྱིན་རྔུབ། ། བསྐྱོད་དང་ལས་སྤྱོད་ཤུགས་འབྱིན་གནོད་བྱ་རྒྱུ། ། དབང་པོ་གསལ་དང་ལུས་རྗེས་འཛིན་པར་བྱེད། ། མཁྲིས་ལས་བཀྲེས་སྐོམ་ཟས་ལེན་འཇུ་བ་དང་། ། ལུས་དྲོད་མདངས་གསལ་སྙིང་དཔའ་བློ་ལྡན་བྱེད། ། བད་ཀན་ལུས་དང་བློ་བརྟན་གཉིད་ལོག་དང་། ། ཚིགས་འབྲེལ་བཟོད་ཅིང་ལུས་འཇམ་སྣུམ་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ཉེས་པའི་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་གི་ནི་དབུགས་ཕྱིར་འབྱིན་པ་དང་ནང་དུ་རྔུབ་པ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། སྒོ་གསུམ་ལས་ལ་སྤྱོད་པ། ལུས་ངག་གི་ཤུགས་འབྱིན་པ། གནོད་བྱ་བཅུ་པོ་རང་རང་གི་ལམ་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་ལུས་འདི་ཉིད་མི་ཞིག་མི་འཐོར་བར་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། ། མཁྲིས་པའི་བྱེད་ལས་ནི། ལྟོ་བ་བཀྲེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། སྐོམ་རྒྱུ་ཡོད་པ། ཟས་སྐོམ་ཡི་གར་ལེན་པ། ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲོད་དང་མདངས་གསལ་བར་བྱེད་པ། སྙིང་དཔའ་བ་སྟེ་བློ་ཁོག་ཡངས་ཤིང་བློ་སྟོབས་ལྡན་པ། བྱ་བ་གང་ལའང་ཤེས་ཤིང་བློ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ། ། བད་ཀན་གྱི་བྱེད་ལས་ནི་ལུས་དང་བློ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་གཉིད་ལོག་ཐུབ་པ་དང་། རྐང་ལག་གི་ཚོགས་རྣམས་འབྲེལ་ནས་ལྷུ་མི་འཆོར་བ། ནད༌དང་དཀའ་སྡུག་ངལ་བ་བཟོད་ཅིང་། ལུས་འཇམ་པ་དང་། སྣུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །</br>[2]ཁྱད་པར་གྱི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ།</br><1> རླུང་གི་བྱེ་བྲག་སོ་སོའི་གནས་དང་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་ནི། ཁྱད་པར་སྲོག་འཛིན་རླུང་དེ་སྤྱི་བོར་གནས། ། གྲེ་བ་བྲང་གཞུང་རྒྱུ་ཞིང་ཟས་སྐོམ་མིད། ། དབུགས་རྔུབ་མཆིལ་འདོར་སྦྲིད་པ་སྒྲེག་པ་འབྱིན། ། བློ་དང་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་སེམས་འཛིན་བྱེད། ། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་བྲང་ལ་གནས། ། སྣ་ལྕེ་ལྐོག་མར་རྒྱུ་ཞིང་ཚིག་འབྱིན་ལ། ། སྟོབས་མདངས་ཁ་དོག་འབད་རྩོལ་དྲན་གསལ་བྱེད། ། ཁྱབ་བྱེད་རླུང་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པ་སྟེ། ། ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་རྒྱུ་ཞིང་འདེགས་འཇོག་འགྲོ། ། བརྐྱང་བཀུམ་འབྱེད་འཛུམ་བྱ་བ་ཕལ་རག་ལས། ། མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་ནི་ཕོ་བར་གནས། ། ནང་གྲོལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ། ། དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་གནོད་བྱ་སྨིན་པར་བྱེད། ། ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ནི་གཞང་ལ་གནས། ། ལོང་དང་ལྷིང་པོ་གསང་བ་བརླ་ནང་རྒྱུ། ། ཁུ་ཁྲག་བཤང་གཅི་མངལ་ནང་འབྱིན་སྡོམ་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་ཉེས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་དང་བྱེད་ལས་ནི། རླུང་གི་རིགས་སྲོག་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྤྱི་བོ་ལ་གནས་ཤིང་། ཡུལ་གྲེ་བ་བྲང་གཞུང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཟས་སྐོམ་མིད་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ། མཆིལ་མ་འདོར་བ། སྦྲིད་པ་དང་། སྒྲིག་པ་འབྱིན་པ་བློ་གྲོས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་སེམས་མི་གཏོང་བར་རང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་གཙོ་བོ་བྲང་ལ་གནས་ཤིང་ཡུལ་སྣ་ལྕེ་ལྐོག་མར་རྒྱུ་ཞིང་བྱེད་ལས་ཚིག་འབྱིན་པ་དང་། སྟོབས་མདངས་ཁ་དོག་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབད་པ་དང་། རྩོལ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་དྲན་པའི་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་གཙོ་བོ་སྙིང་གར་གནས་ཤིང་། ཡུལ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་རྒྱུ་ཞིང་། བྱེད་ལས་རྐང་ལག་རྣམས་འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པའི་ངང་ནས་འགྲོ་བ་དང་། བརྐྱང་བསྐུམ་དང་། ཁ་མིག་སོགས་འབྱེད་འཛུམ་བྱེད་པ་མདོར་ན་ལུས་ངག་ཡིད་བཅས་ཀྱི་བྱ་བ་ཕལ་ཆེར་འདི་ལ་རག་ལས་པའོ། ། ཕོ་བའི་མེ་དང་མཉམ་པའི་རླུང་ནི་གཙོ་བོ་ཕོ་བར་གནས་པ་དང་། ཡུལ་རྒྱུ་མ་སོགས་ནང་ཁྲོལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་བྱེད་ལས་ཁ་ཟས་རྣམས་འཇུ་བ་དང་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་གནོད་བྱ་གཞན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ནི་གཙོ་བོ་གཞང་ལ་གནས་པ་དང་། ཡུལ་ལོང་དང་ ལྒང་པ་གསང་བའི་གནས་བརླ་ཡི་ནང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་། བྱེད་ལས་ཁུ་ཁྲག་དང་བཤང་གཅི་རྣམས་དང་། མངལ་གནས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱིན་པ་དང་སྡོམ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །</br><2>མཁྲིས་པའི་བྱེ་བྲག་སོ་སོའི་གནས་དང་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་ནི། འཇུ་བྱེད་བཞུ་དང་མ་བཞུའི་བར་ན་གནས། ། ཟས་འཇུ་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་ལུས་དྲོད་དང་། ། ལྷག་མ་བཞི་ཡི་གྲོགས་དང་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། ། མཁྲིས་པ་མདངས་སྒྱུར་མཆིན་པར་གནས་པ་སྟེ། ། དྭངས་མ་ལ་སོགས་ཁ་དོག་་མ་ལུས་སྒྱུར། ། མཁྲིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་སྙིང་ལ་གནས་པ་སྟེ། ། ཡིད་གཞུངས་ང་རྒྱལ་བློ་དང་འདོད་པ་སྒྲུབ། ། མཐོང་བྱེད་མིག་ལ་གནས་ནས་གཟུགས་མཐོང་བྱེད། ། མདོག་གསལ་པགས་གནས་པགས་མདོག་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞུ་བའི་གནས་ལོང་དང་མ་བཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བའི་བར་ན་གནས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཁ་ཟས་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུ་བ་དང་དྭངས་སྙིགས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་འབྱེད་ཅིང་ལུས་དྲོད་ལྷག་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་མཁྲིས་པའི་རིགས་ལྷག་མ་མདངས་སྒྱུར་སོགས་བཞི་ཡི་གྲོགས་དང་སྟོབས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། མཁྲིས་པ་མདངས་སྒྱུར་ནི་མཆིན་པ་ལ་གནས། བྱེད་ལས་ནི་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་ཐོག་མ་དྭངས་མ་དེ་ཉིད་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དམར་པོར་བསྒྱུར་བ་དང་ལུས་ཟུངས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་རིགས་མཐུན་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མཁྲིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྙིང་ལ་གནས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཡིད་གཞུངས། ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པ། བླང་དོར་གནས་ལ་སྤྱོད་པའི་བློ་གྲོས་དང་འདོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ། ། མཁྲིས་པ་མཐོང་བྱེད་ནི་གཙོ་བོ་མིག་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པ་མཐོང་ཞིང་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་ནོར་བ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། མཁྲིས་པ་མདོག་གསལ་ནི་གཙོ་བོ་པགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་པགས་པའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་པགས་པའི་ཆ་ཤས་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་མདོག་གསལ་ཞིང་བཀྲག་མདངས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །</br><3>བད་ཀན་གྱི་བྱེ་བྲག་སོ་སོའི་གནས་དང་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་ནི། བད་ཀན་རྟེན་བྱེད་བྲང་ལ་གནས་པ་སྟེ། ། ལྷག་མ་བཞི་ཡི་རྟེན་དང་ཆུ་ལས་བྱེད། ། བད་ཀན་མྱག་བྱེད་མ་བཞུ་བ་ལ་གནས། ། ཟས་སྐོམ་མྱག་ཅིང་འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། བད་ཀན་མྱོང་བྱེད་ལྕེར་གནས་རོ་ཚོར་བྱེད། ། ཚིམ་བྱེད་མགོར་གནས་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད། ། བད་ཀུན་འབྱོར་བྱེད་ཚིགས་དམིགས་ཀུན་ལ་གནས། ། ཚིགས་རྣམས་འབྱོར་ཞིང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་སྟེ། བད་ཀན་རྟེན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་བྲང་ལ་གནས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་བད་ཀན་མྱག་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་བཞི་ཡི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་མ་འཐུངས་ངོམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་དང་མཐུན་པའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། བད་ཀན་མྱག་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཕོ་བའི་སྟོད་མ་བཞུ་བའི་ཆ་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་ནི་ཟས་སྐོམ་རྣམས་མྱག་ཅིང་མྱུར་ལྡུར་ལྡུར་བོར་འདྲུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། བད་ཀན་མྱོང་བྱེད་ནི་གཙོ་བོ་ལྕེ་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་ནི་རོ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཚོར་ཞིང་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། བད་ཀན་ཚིམ་བྱེད་ནི་གཙོ་བོ་མགོ་བོ་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱད་པས་ཚིག་པར་བྱེད་པའོ། ། བད་ཀན་འབྱོར་བྱེད་ནི་གཙོ་བོ་ལུས་ཁམས་ཀྱི་ཚིགས་དམིགས་ཀུན་ལ་གནས་པ་དང་བྱེད་ལས་ནི་ཚིགས་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཅིང་འབྱོར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ས་དང་བྱེད་ལས་སོགས་ནི་གཙོ་ཆེ་བའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ་སྤྱིར་བཏང་དབང་དུ་བྱས་ན་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཙམ་མ་ཟད། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་བྱེད་པས་ན་ལུས་འདི་ཉིད་ཡུན་དུ་འཚོ་ཞིང་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །</br>(8)ཉེས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། ཉེས་པའི་མཚན་ཉིད་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ། ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་རྩུབ་ཅིང་ཡང་བ་དང་། ། གྲང་ཞིང་ཕྲ་ལ་སྲ་ཞིང་གཡོ་བ་ཡིན། ། མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་སྣུམ་བཅས་རྣོ་ཞིང་ཚ། ། ཡང་ཞིང་དྲི་མནམ་འཁྲུ་ཞིང་གཤེར་བ་ཡིན། ། བད་ཀན་མཚན་ཉིད་སྣུམ་ཞིང་བསིལ་བ་དང་། ། ལྕི་རྟུལ་་འཇམ་བརྟན་འབྱར་བག་ཅན་དུ་གནས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉེས་པ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་འཇམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་རྩུབ་པ་དང་། ལྕི་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་གྲང་བ་དང་། སྦོམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཕྲ་བ་དང་། སྙི་བ་ལས་ལྡོག་པ་སྲ་བ་དང་། བརྟན་པ་ལས་ལྡོག་པ་གཡོ་བ་བཅས་ཟུར་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་རླུང་ཁོ་ནའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་གཤིས་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པའི་སྐབས་རླུང་གི་རང་བཞིན་དང་། རླུང་གི་ལས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུའང་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱ་བ་ལས་ལྡོག་པ་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟུལ་བ་ལས་ལྡོག་པ་རྣོ་བ་དང་། བསིལ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཚ་བ་དང་། ལྕི་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་དང་སྐམ་པའི་ལས་མི་ལྡན་པས་དྲི་མི་ཞིམ་པ་མནམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ས་ཆུ་ཤས་ཆེ་བའི་ཟས་དང་སྨན་ཅུང་ཞིག་འཕྲད་པས་ཐུར་དུ་འཁྲུ་ཞིང་གཤེར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ་ཟུར་བདུན་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཁྲིས་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་གཤིས་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པའི་སྐབས་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་དང་མཁྲིས་པའི་ལས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུའང་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བད་ཀན་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་ལྡོག་པ་སྣུམ་པ་དང་། ཚ་བ་ལས་ལྡོག་པ་བསིལ་བ། ཡང་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལྕི་བ། རྣོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་རྟུལ་བ། རྩུབ་པ་ལས་ལྡོག་པ་འཇམ་པ། གཡོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་བརྟན་པ་རྣམ་པ་འབྱར་བག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བེ་སྣབས་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་སྟེ་ཟུར་བདུན་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བད་ཀན་ཁོ་ནའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་གཤིས་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པའི་སྐབས་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། བད་ཀན་གྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུའང་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བས་སུའང་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/6376  + (1.གཟུང་བའི་ཡུལ་ལ་སྒོ་ལྔས་རྟེན་མ་བྱེད། ། 2 … 1.གཟུང་བའི་ཡུལ་ལ་སྒོ་ལྔས་རྟེན་མ་བྱེད། ། </br>2. འཛིན་པའི་སེམས་ལ་སྤྲོ་བསྡུས་བཟོ་མ་བྱེད། །</br>3. བདེ་གསལ་ཞེན་མེད་རྣམ་རྟོག་འཕྲ་མ་གཞུག།</br>4. རང་བྱུང་ལྷུག་པ་སྤྲོས་པའི་གོས་མ་གོན། །</br>5. ཆོས་ཉིད་རྒྱ་ཡན་སེམས་འཛིན་སྒྲོག་མ་གཞུག །</br>6. ཡངས་གྲོལ་བློ་ཡངས་འདུ་ཤེས་གཟེབ་མ་བཅིངས། ། དེ་ལྟར་སུས་ཤེས་ཡང་དག་དོན་ལ་ཉེ། ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སུས་ཤེས་ཡང་དག་དོན་ལ་ཉེ། ། ཞེས་སོ། །)
• Dictionaries/chos rnam kun btus/11271  + (1.གསང་འདུས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ། 2.གསང་ … 1.གསང་འདུས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ། </br>2.གསང་འདུས་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ལྷ་སོ་གཉིས། </br>3.རྣམ་སྣང་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་ཞེ་གསུམ། </br>4.གཤིན་རྗེ་གཤེད་དགྲ་ནག་ལྷ་བཅུ་གསུམ། </br>5.སྙིང་པོ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ </br>6.ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ </br>7.གསུང་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ</br>8.སྐུ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་དགུ </br>9.མཁའ་འགྲོ་རིགས་བསྡུས་ལྷ་ང་གསུམ། </br>10.བདག་མེད་ལྷ་མོ་ལྷ་ཉེར་གསུམ། </br>11.བདག་མེད་ལྷ་མོ་བཅོ་ལྔ། </br>12.ཀུ་རུ་ཀུ་ལེ་ལྷ་བཅོ་ལྔ་མ། </br>13.སྒྲོལ་མ་ལྷ་བཅུ་གཅིག་མ། </br>14.སྙིང་པོ་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་བཅུ་བདུན། </br>15.ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་བཅུ་བདུན་མ། </br>16.བདེ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞི་བ་ལྷ་སོ་བདུན། </br>17.སྐུ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལྷ་བཅུ་བདུན། </br>18.བདེ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞི་བ་ལྷ་སོ་བདུན། </br>19.འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ལྷ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས།</br>20.འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་ལྷ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས།</br>21.འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་སེར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་ལྷ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ། </br>22.ཕག་མོ་དམར་མོ་ལྷ་སོ་བདུན། </br>23.ཕག་མོ་སྔོན་མོ་ལྷ་སོ་བདུན། </br>24.ཕག་མོ་སེར་མོ་ལྷ་སོ་བདུན། </br>25.ཧཱུྃ་མཛད་ལྷ་བཅུ་གཅིག་པ། </br>26.བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་དྲུག</br>27.རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ལྷ་ཉེར་གཅིག </br>28.རྡོ་རྗེ་ཧཱུྃ་མཛད་ལྷ་ཉེར་དགུ</br>29.རྡོ་རྗེ་ཁྲག་འཐུང་ལྷ་ཉེར་གཅིག</br>30.བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བ་ལྷ་བཅུ་གསུམ། </br>31.སངས་རྒྱས་ཐོད་པ་ལྷ་ཉེར་ལྔ། </br>32.སངས་རྒྱས་ཐོད་པ་ལྷ་དགུ </br>33.སྒྱུ་མ་ཆེན་མོ་ལྷ་ལྔ། </br>34.རྣལ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལྷ་ང་བརྒྱད། </br>35.ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་ལྷ་བཅུ་གསུམ། </br>36.དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལྷ་དྲུག་བརྒྱ་སོ་བཞི། </br>37.རྡོར་དབྱིངས་ལྷ་ང་གསུམ། </br>38.གཙུག་དགུ་ལྷ་སོ་བདུན།</br>39.ཆོས་དབྱིངས་གསུང་དབང་ལྷ་ཉིས་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཅིག</br>40.ཕྱག་རྡོར་འབྱུང་པོ་འདུལ་བྱེད་ལྷ་སོ་གསུམ། </br>41.འོད་ཟེར་ཅན་མ་ལྷ་ལྔ། </br>42.གྲ་ལྔ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་བཅས་སོ། །ན་མ་ལྷ་ལྔ། 42.གྲ་ལྔ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་བཅས་སོ། །)